به گزارش واحد مرکزی خبر ، این آبشار زیبا که به آبشار مینیاتوری شهرت دارد یکی از بی نظیر ترین جاذبه های طبیعی ایران به شمار می رود.

آبشار آتشگاه در190 کیلومتری شهرکرد و در40 کیلومتری شهر لردگان در دره‌ای روح افزا قرار گرفته است و با حرکت مواج خود سکوت منطقه را می شکند و بی بدیل ترین جلوه های طبیعی را رقم می زند .

مسیر این آبشار از محل چشمه تا اتصال به رودخانه خرسان را فضای سرسبز از انواع درختان و گیاهان جنگلی فراگرفته است.

شیب زیاد و پستی و بلندی های دره، آبشارهای کوچک متعددی را ایجاد کرده است.

رودخانه خرسان یکی از سرچشمه های اصلی رودخانه بزرگ کارون و از ارتفاعات برفگیر دنا و زاگرس مرکزی در جنوب استان اصفهان و شمال کهگیلویه و بویر احمد سرچشمه می گیرد و پس از الحاق چندین رود و چشمه دیگر در استان چهار محال بختیاری وارد استان خوزستان می شود.

جاده آسفالته ، نشیمنگاه ، الاچیق ، سرویس بهداشتی و دسترسی به روستاهای اطراف از امکانات موجود درآبشار اتشگاه لردگان است.
 

تبریز- خبرگزاری مهر: کلیبر در استان آذربایجان شرقی با آب و هوای کوهستانی پوشیده از جنگل‌های تنک و مراتع سرسبز و محل ییلاق عشایر دشت مغان و ارسباران است. طبیعت این منطقه در فصل زمستان پوشش سبز خود را به دست سفیدی می سپارد.

--------------------

----------------

---------------

پرواز برفی بر بام ایران جام جم آنلاین: انسان موجود عجیبی است. تیشه به ریشه طبیعت می‌زند. جنگل‌ها نابود می‌شود. شهرهای سیمانی و سیاه به جایش می‌نشیند. لایه ازن سوراخ می‌شود. زمین گرم می‌شود. بارش باران کم می‌شود. برف‌ها برای همیشه به قله‌های بلند پناهنده می‌شوند. آن زمان شال و کلاه می‌کند و به دنبال آنچه خود کمر به قتلش بسته است می‌افتد. برای همین است که با موازات گرم شدن زمین و تغییرات آب‌وهوایی فصل‌های متفاوت، گردشگران خاص خود را پیدا می‌کند. گروهی عاشق کویر می‌شوند. کویری‌ها به سمت دریا می‌روند. دریایی‌ها به سمت کوه‌های پربرف. تا آنجا که گردشگری زمستان سال‌هاست به منبع درآمد مطمئنی برای بسیاری از کشورها تبدیل شده است. آنقدر که وقتی امسال آسمان سوئیس خساست به خرج داد و به رسم هرسال نبارید، این کشور را با بحران روبه‌رو کرد. اما از سوی دیگر گشاده‌دستی آسمان در هند باعث شده تا این کشور با تجهیز پیست‌های اسکی خود با جدیدترین استانداردهای جهانی، رفته رفته به عنوان مقصد بعدی گردشگری زمستانی جهان تبدیل ‌شود. ‌آنقدر که 21 درصد عاشقان کوه‌های برفی را به کوه‌های پربرف هند می‌کشاند. ایران هم سهمی از این همه نعمت ندارد. تازه چند سالی است در کشور ما هم جشنواره‌هایی برای کشاندن گردشگران به سرزمین‌های برفی برگزار می‌شود. سرعین پیشتاز همه جشنواره‌ها‌ بود، هرچند آمادگی نداشت. اما از همان سال استارت این جشنواره‌ها زده شد. بعد هم تبریز و زنجان و ارومیه اعلام آمادگی کردند. حالا هم برف‌دوستان باید مسیر را به سمت کوهرنگ بختیاری بکشانند. البته مسیر برف‌های زردکوه، مسیر پررفت و آمدی است. از دیرباز چنین بوده است. به سمت کوهرنگ زمستان روسپید زندگی است و سیاهی به زغال مانده که به سمت کوهرنگ می‌رویم. کوهرنگ با پیست اسکی «چلگرد» از دیرباز مقصد گردشگران حرفه‌ای سرزمین‌های برفی بوده است. چلگرد مرکز کوهرنگ است. سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری امسال جشنواره یخی را هم به کوهرنگ کشانده تا گروه‌های مختلف در مسابقه‌ای عمومی، نقشی به برف‌های سپید «زردکوه» بزنند. زندگی چه به زمستان برسد، چه نرسد، زردکوه همیشه پربرف است. البته قله‌هایش. امسال اما نه به رسم همیشه، برفش کمتر از هرسال است. برای همین هم جشنواره از کوهرنگ به یکی از روستای‌های نزدیک آن نقل مکان می‌کند؛ روستای قاسم‌آباد. قاسم‌آباد امسال سهم بیشتری از برف برده است. زردکوه سوای امسال، همیشه پربرف است. پیست اسکی وحشی به هرحال بارش مداوم دانه‌های برف بر سر و روی زردکوه باعث شد در سال 1342 پیست اسکی چلگرد روی زردکوه ساخته شود و تا به امروز مقصد بسیاری از عاشقان برف بوده است. پیست شیب ملایم و دلخواهی دارد به طول 800 متر. محدوده ورزش بانوان و آقایان از هم مجزاست. از مشهورترین پیست‌های ناحیه زاگرس است. انباشت حجم مناسب برف، راه دسترسی مناسب، قرار گرفتن در منطقه مستعد توریستی کوهرنگ و نیز هوای آفتابی و آرامش اکثر روزهای فصل زمستان از دلایل انتخاب این پیست نزد ورزشکاران و گردشگران است. در مسیر دانه‌های برف اما پیش از رسیدن به کوهرنگ باید وسیله نقلیه را مشخص کرد. دست شما برای انتخاب وسیله نقلیه با کوهرنگ باز است. می‌‌توان کوتاه‌ترین راه را انتخاب کرد، یعنی از فرودگاه تهران تا شهرکرد. کافی است با یک آژانس هواپیمایی تماس بگیرید. دومین انتخاب قطار است. از تهران خود را به اصفهان برسانید. چرخی میان تاریخ صفوی آن بزنید. از سی و سه پل که این روزها زمزمه زاینده‌رود را به گوش جان دارد تا پل خواجو و میدان نقش جهان. می‌توانی چهل‌ستون را هم از بر کنی. بعد با تاکسی، سواری یا مینی‌بوس خود را با فاصله زمانی یک ساعت به شهرکرد برسانی. از شهرکرد تا کوهرنگ هم یک ساعت فاصله است. البته پیش از رسیدن به کوهرنگ می‌توان در شهر فارسان توقف کرد و چرخی هم در این شهر زد. اما از آنجا که زمستان بالاخره با یک ماه تاخیر خود را به آسمان ایران رساند و بسیاری از شهرها را سفیدپوش کرد، قطار وسیله مناسبی است. زمینی هم می‌شود از تهران به کوهرنگ رفت. 6 ساعت طول می‌کشد تا مقصد. دو مسیر هم برای این‌که پا به پای جاده شوید وجود دارد. حالا می‌خواهید با وسیله شخصی بروید، یا اتوبوس. هر دو مسیر تا قم یکی است. یک مسیر به کاشان می‌رسد که از آن یک بزرگراه بدون این‌که از دل شهری بگذرد شما را به اصفهان می‌رساند. یک مسیر چهاربانده، البته با حضور دوربین پلیس که کسی قوانین را زیر پا نگذارد. مسیر دیگر شما را از قم به دلیجان می‌برد. میمه را که پشت سر بگذارید، به اصفهان می‌رسید. از اصفهان هم به شهرکرد. یادتان باشد در اصفهان 3 ترمینال برای سفرهای بیرون از شهر وجود دارد. ترمینال صفه، کاوه و زاینده‌رود. برای رفتن به شهرکرد و کوهرنگ به سمت ترمینال زاینده‌رود بروید. در دو ترمینال دیگر چیزی انتظار شما را نمی‌کشد. توقف در هزارتوی تاریخ اگر شما هم مثل ما بخش اصلی سفر را مسیر بین مبدا تا مقصد می‌دانید، می‌توانید پا به پای جاده شوید. البته یادتان باشد زمستان است و باید مجهز راهی سفر شوید. حتی می‌توانید قطار را برای این بار انتخاب کنید و دیدار از مسیر زیبا را برای فروردین و اردیبهشت سال آینده بگذارید. مقصدتان هم بشود سوسن‌های چلچراغ کوهرنگ که هرساله خیل بسیار زیادی از گردشگران را به سمت خود می‌کشانند. هرچند بعد از این‌که خستگی خود را روی شانه‌های کوهرنگ به در کردند زخمش می‌زنند و سوسن‌های چلچراغ را پیش از مرگ طبیعی می‌کشند اما به هرحال اگر با قطار هم خود را به اصفهان رسانده باشید، مسیر اصفهان تا شهرکرد و شهرکرد تا کوهرنگ را باید پا به پای جاده شوید. اصفهان را که چند سطر پیش دوره کردیم و در تاریخ صفوی آن پرسه زدیم. اما پیش از این‌که شهرکرد را به کوهرنگ بکشانید، می‌توانید به دیدار پل «زمان‌خان» بروید. پل هم یادگاری است از دوره صفوی، با خروش‌های زاینده‌رود که از زردکوه جان می‌گیرد. موج روی موج می‌اندازد. چهارمحال و بختیاری را سیراب می‌کند و راهی اصفهان می‌شود. کوهرنگ با پیست اسکی «چلگرد» از دیرباز مقصد گردشگران حرفه‌ای سرزمین‌های برفی بوده است   قلعه«چالشتر» هم از دیگر آثار تاریخی شهرکرد است که به دوره قاجار برمی‌گردد. شهرکرد چهار موزه سنگ، مردم‌شناسی، کار و زندگی هم دارد. «گرداب بن» هم از دیگر آثار این شهر است. شهرکرد را که دوره کردید باید به سمت فارسان بروید. در فارسان هم می‌توانید به دیدار «پیرغار» بروید. اینجاست که می‌توانید کتیبه‌های دوران مشروطیت را از بر کنید. می‌توانید سری هم به قلعه سردار اسعد بختیاری بزنید. بعد هم بروید به سوی کوهرنگ. کوهرنگ علاوه بر پیست اسکی چلگرد که شهره جهانی دارد اما امکانات درخور نه، آبشاری دارد به نام کوهرنگ. از جمله زیباترین آبشارهای کشور است. تونل کوهرنگ هم از جمله دیدنی‌های این شهر کوچک است. تونل کوهرنگ تونلی است که برای انتقال آب رود ماربر (آب کوهرنگ) به زاینده‌رود در نزدیک شهر چلگرد ساخته شده است. نخستین تونل کوهرنگ در سال 1332 بهره‌برداری شد. خستگی را به کجا بکشانیم پیست اسکی چلگرد و آبشار کوهرنگ از دیرباز خاطرخواهان خاص خود را داشته است. برای همین است که براحتی می‌توان در شهر اقامت چند روزه داشت بدون این‌که نگران جا و مکان مناسب بود. هتل «زردکوه»، «کوهرنگ» و «قصراحمد» از جمله هتل‌هایی است که می‌توان به فراخور حال از آنها استفاده کرد. خانه معلم از نقاط دیگری است که با قیمت کمتر می‌توانید در آن ساکن شوید. یادگاری‌ بختیاری بختیاری، سرزمینی که با نگاه طبیعی و جغرافیایی بام ایران نامیده می‌شود، سرزمین تاریخ و طبیعت است. لبریز زمزمه‌های چشمه‌ها و رودهاست. پر از ترانه‌های عاشقانه و حماسی. سرزمینی تاریخی که شاید بتوان از شیرهای سنگی روی قبرها بخشی از آن را یافت. سوغات این شهر را بیش از هرچیزی محصولات طبیعی آن تشکیل می‌دهد. از کشک و قارا گرفته تا گز بلداجی که بختیاری‌ها اعتقاد دارند شهرت جهانی دارد تا آنجا که گز بختیاری‌ها به اسم اصفهانی‌ها در بازار جهانی به فروش می‌رسد. همچنین می‌توانید صنایع‌دستی چون گلیم و قالی، نمک و البسه بختیاری با نقش و نگارهایی که از طبیعت زیبای آن سرچشمه می‌گیرد را بخرید و با خود به یادگار بیاورید. کوهرنگ شهر کوچکی است با یک خیابان اصلی. برای تهیه پول می‌توانید به عابربانک‌های کشاورزی و صادرات مراجعه‌کنید. کوهرنگ این روزها میزبان شرکت‌کنندگان جشنواره زمستانی است که قرار است با ساختن تندیس‌های برفی مسابقه بدهند و حواس گردشگران حرفه‌ای را به این سمت کشور جلب کنند. بنابراین شما هم می‌توانید با تماس با شماره‌های 03813344642 و 3342912 در روزهای اداری اطلاعات این برنامه را بگیرید و شرکت کنید. جشنواره نوزدهم شروع خواهد شد و بیست و پنجم پایان می‌یابد. همچنین می‌توانید سفر را به روزهای بعد از جشنواره موکول کنید. اما داشتن اطلاعات دقیق از راه‌ها و وضعیت آب و هوا می‌تواند سفری مطمئن و شیرین را برای شما به ارمغان بیاورد. زهرا کشوری

نگینی در دل کویر
نگارنده: سپیده شریفیان
تحت نظر: خانم مهندس الهام محمدبیگی

در سفر به زواره اولین چیزی که به ذهنمان خطور می کند ، این است که این شهر همانند یزد است اما کوچکتر .این شهر تاریخی که بافت آن توسط سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری، و صنایع دستی به ثبت رسیده شهری در حاشیه ی کویر مرکزی در استان اصفهان است .زواره در عهد باستان با توجه به معنی زواره که ترکیبی از دریا آب است در کنار دریا قرار داشته است . اما این شهر کویری دریا و رودخانه اش را از دست داد ولی نام زواره همچنان بر آن از دیار گذشته باقی مانده است . در زواره به دلیل تاریخ قدیمی که دارد،بناهای زیبایی را می توان از دوره های مختلف دید.یکی از این بناها که   گنجینه ارزشمند و بی نظیر از زمان سلجوقیان است،مسجد بنکویه زواره است .این مسجد ابتدا دارای هفت محراب با گچبری های نفیس بوده است . اما در سال 1359 بخش هایی از این مسجد توسط گروه نوسازی مسجد تخریب شد و کتیبه های زیبا همراه با چندین محراب جایش را به سالن اجتماعات می دهد . اکنون تعدادی ایوان و شبستان با سه محراب و یک صحن و یک مناره از این مسجد باقی مانده است .مسجد زواره اولین مسجد چهار ایوانی در معماری اسلامی جهان است که در زمان سلجوقیان ساخته شده است .در کنار مسجد ، مناره پامنار قرار دارد . این مناره بیش از 20 متر ارتفاع دارد و جدار آن از آجر،خاک و گچ ساخته شده است . معماری این مناره به صورت استوانه ای است که بر روی یک هشت ضلعی که در کوچکی به داخل آن باز می شودطراحی شده است . با بالا رفتن از این مناره می توان زیبایی های زواره با بادگیرهای کاهگلی آن را بهتر دید . از جمله آثار تاریخی و بناهای سنتی زواره یخچال سنتی است . این یخچال که با گل و خشت ساخته شده ساختار فیزیکی مخروطی شکل با دیواره های دوایری ضخیم دارد که دوایر پایین ضخیم تر بوده و هرچه به طرف بالا می رود دوایر تنگ تر می شود تا در نقطه ای بسته می شود .مجتمع تاریخی فرهنگی هشت بهشت زواره یکی دیگر از جاذبه های زیبای هنر معماری زواره می باشد .این بنا از سه قسمت اصلی تشکیل شده و ساختمان اصلی آن دو طبقه به اشتراک دو صحن متصل دارد. در بدو ورود به این بنای تاریخی ابتدا حوض بیضی شکل را مشاهده می کنیم.در قسمت بالای حوض یک طبقه ساختمان مجزا همراه با دو بادگیر بر بالای آن قرار دارد . مجموعه زواره در حاشیه کویر هر چند کوچک و شکل روستایی دارد اما به علت ترکیب طرح وعناصر تاریخی دارای اهمیت است .اساس اقتصاد زواره را کشت غله و صنایع دستی تشکیل می داده اما امروز به علت خشک شدن بیشتر قناتها کشت غله اهمیت خود را ازدست داده است .از صنایع دستی زواره عبا بافی ،کرباس بافی وگلیم بافی را می توان نام برد که عبای زواره بعد از نایین دارای شهرت بوده است .امروز این صنعت متروک شده است.شیوه تولید در صنایع  کارگاهی براساس رابطه استاد وشاگرد قرار داشته است.مجموعه زواره دارای چندین محله بوده که برخی از آنها سکونتگاه شاغلین حرفه های خاص بوده اند مانند محله بازیارها،که مسکن زارعین بوده است و یا محله آب بخشان که مکان تقسیم آب بین محلات بوده است .عناصر عمده زواره مسجد جامع ، میدان بزرگ وکوچک(سرپوشیده وسرباز) وبازار زواره بوده که در مدخل ورودی شهر قرار داشته و امروز بیشتر از بین رفته است مسجد جامع زواره قدیمی ترین مسجد چهار ایوانی در ایران است و نمونه سبک مسجد ایرانی در مقابل مسجد سبک عربی به شمار می رود ترکیب چهار ایوانی فعلی متعل به 530 هجری است . مجموعه پیوسته وفعال مسجد جامع ،میدان و حسینیه بزرگ وکوچک ،    بازار ،کارگاه و سایر عناصر که از طریق گذرهای اصلی به ویژه دو گذر با یکدیگر ارتباط پیدا می کرده،نظم فضایی مجموعه زواره را تشکیل می داده است امروز این ارتباط اهمیت گذشته خودرا ندارد.
منابع: اصول طراحی فضاها در اقلیم گرم و خشک ایران ، محمد نوری ، مرضیه قاسم زاده
  فضاهای اقلیمی در معماری ایرانی فرامرز پارسی (مجله معمار شماره 48)

استان مازندران

 در شمال کشور جمهوری اسلامی ایران و با وسعتی معادل 23756 کیلومتر مربع حدود 46   درصد از مساحت کشور را در بر داشته و هجدهمین استان از این حیث در کشور محسوب می گردد . دریای خزر درشمال ، استانهای تهران و سمنان در جنوب و استانهای گیلان و گلستان به ترتیب در غرب و شرق استان قرار دارند .
مازندران بر اساس آخرین تقسیمات کشوری دارای 17 شهرستان به نامهای آمل ، بابل ، بابلسر ، بهشهر ، تنکابن ، جویبار ، چالوس ، رامسر ، ساری ، سوادکوه ، قائمشهر ، گلوگاه ، محمود آباد ، نکا ، نور ، نوشهر و فریدونکنار ، 51 شهر ،  44 بخش ، 113 دهستان و 3697 آبادی می باشد .
آب و هوای مازندران ، معتدل و مرطوب ( معروف به معتدل خزری ) است . امتداد کوههای البرز در  جنوب ، نزدیکی به دریا و پوشش گیاهی از دلایل اصلی تعدیل آب و هوای این منطقه است .  از لحاظ طبیعی مازندران به سه قسمت اصلی کوهستانی در جنوب ، میان بند در وسط و جلگه ای در شمال تقسیم می شود . شیب ناهمواریهای آن از غرب به شرق به موازات دریای خزر است . رشته کوه البرز با رودهای کوچک و بزرگی که درامتداد شمالی - جنوبی آن جریان دارند به سه منطقه غربی ، مرکزی و شرقی تقسیم شده است .  بر اساس سرشماری سال 1385 ، جمعیت استان مازندران بالغ بر 2920567 نفر می باشد که تقریبا  4/13 درصد جمعیت کل کشور را تشکیل می دهد . از این تعداد 2 / 50درصد را مردان و 8/49درصد را آن را زنان تشکیل می دهند .
اهالی مازندران به زبانهای فارسی و گویش مازندرانی تکلم می کنند . گویش مازندرانی که بازمانده زبان ایرانیان قدیم  ( پارسی میانه ) است تقریبا در همه جای استان متداول است . مازندرانی ها خود را گیلک و زبان خود را گیلکی  می نامند . در این استان 7/99درصد جمعیت آن را مسلمانان شیعه تشکیل می دهند . 
بررسی وضعیت نیروی انسانی و اشتغال استان نشان می دهد از کل جمعیت استان 1014764 نفر ( معادل 7/34درصد ) از لحاظ اقتصادی فعال بوده و بطور تقریبی از هر 2/8نفر جمعیت استان تنها یک نفر فعال و یا در جستجوی کار بوده است . نرخ بیکاری استان  10/84 و نرخ اشتغال 89 14/درصد بوده است .
امامزاده ابراهیم     :
این بنا با پلان مربع شکل و بدنه آجری و گنبد هرمی شکل در قرن نهم هجری در شهر آمل ساخته شد و در ابتدای بلوار طالب آملی قرار دارد.
بر روی درب صندوق چوبین روی مرقد کتیبه های زیبایی به خط رقاع حک شده که طبق مفاد آنها، مزارمتعلق به ابومحمدابراهیم از فرزندان امام موسی می باشد.
امامزاده عبدالله (ع):
این زیارتگاه مهم در 12 کیلومتری جنوب غربی آمل در دامنه های سرسبز البرز شمالی قرار دارد. مسیر دسترسی به آن نیز از خروجی شهر در بلوار تهران آغاز و پس از طی مسافت 4 کیلومتر در ابتدای جاده هراز به دو راهی امامزاده عبدا... (ع) می رسد که در جانب غرب جاده و رود هراز بطرف امامزده عبدا... ادامه می یابد. ساختمان اصلی امامزاده عبدا... با معماری بسیار زیبا در سال 1343 با عظمتی خاص بنا گردید در داخل حرم و بر روی مقبره ضریحی از طلا و نقره به طول 463 و عرض 375 و ارتفاع 275 سانتی متری قرار دارد که بوسیله هنرمندان اصفهانی ساخته شده است.
قلعه شاهان دشت:
به ملک قلا معروف است و در 65 کیلومتری شهر آمل در جاده هراز و مسیر منتهی به ترهان و در ارتفاعات مشرف به روستای شاهان دشت بر روی یک کوه هرمی شکل در کنار روستای ییلاقی شاهان دشت و دره رود و جاده هراز قرار گرفته و کاملا برای مسافران مسیر هراز و محور ارتباطی تهران به آمل قابل مشاهده است.
ظاهرا این قلعه متعلق به ملک بهمن آخرین سلطان سلسله استندار لاریجان بوده است.
گنبد ناصرالحق و شمس طبرسی
این دو بنای تاریخی در مجاورت یکدیگر در حاشیه شمالی شهر آمل در منطقه چاکسر و در جانب غربی بلوار شهید بهشتی آمل قرار دارند. ساختمان آجری آنها متعلق به قرن نهم هجری قمری بوده و بنای ناصرالحق آرامگاه وی می باشدکه در سال 304 هجری قمری در این مکان به خاک سپرده شد و گنبد دیگر متعلق به شمس طبرسی از فقها و علمای آمل می باشد.
بقعه میرحیدر آملی:
بنای اصلی آن متعلق به قرن 6 هجری قمری بوده ک در دوران مختلف بازسازی شده ولی شکل اولیه را حفظ نموده، این ساختمان آجری با برج 8 ضعلی و گنبد هرمی با ارتفاع 12 متر در نزدیکی گنبدهای ناصرالحق و شمس طبرسی در منطقه چاکسر آمل و در مجاورت بلوار شهید بهشتی قرار دارد.
قائم شهر  
شهرستان قائم شهر یکی از شهرستان های استان مازندران است که در شمال این استان واقع شده است. شهرستان قائم شهر از شمال به جویبار،  از شرق به ساری، از جنوب به سوادکوه و از غرب به بابل محدود می شود. قائمشهر به لحاظ عبور ارتباط ریلی و جاده فیروزکوه و نزدیکی به شهرهای بابل و ساری از موقعیت ممتازی در استان برخوردار است.
قائم شهر احتمالا در گذشته محل زندگی اقوام تپوری بوده و  در متون  تاریخی  به نام جمنو، چمنو، جمنان، علی آباد شاهی و قائمشهر  خوانده  شده است. از جمله دیدنی های این شهرستان علاوه بر مناظر بکر و دیدنی آن می توان به تپه باستانی طالقانی، برج  آرامگاهی سید محمد زرین نوا و سه تپه باستانی گردکوه جمنان، تپه امام زاده کتی در قائم شهر، دریاچه گل پل در جنوب شرقی قائم شهر، تکیه کردکلا در 28 کیلومتری شمال شرقی قائم شهر و چنار امام زاده یوسف رضا در محل بیمارستان رازی اشاره نمود.
محمودآباد  
شهرستان محمودآباد یکی از شهرستان های زیبای مازندران است که از شمال به دریای مازندران، از شرق به بابلسر، از جنوب به آمل و از غرب به نور محدود می شود.
محمودآباد در گذشته پیش بندر آمل (و جزئی از آن) بوده و به عنوان یکی از کانون های حمل و نقل کالاهای تجاری ایران و روسیه ایفای نقش می کرد که با توسعه بنادر نوشهر و انزلی از اهمیت آن کاسته شد.
محموآباد یکی از زیباترین سواحل دریای مازندران را دارد که از نظر توسعه توریسم ساحلی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. سواحل زیبای دریای مازندران مهم ترین جاذبه شهرستان محمودآباد را تشکیل می دهد.

آرامگاه شاه نعمت الله ولی

یکی از آثار با شکوه ، زیبا و بسیار دیدنی ایران، مزار شاه نعمت الله ولی است. این بنای تاریخی در شهر ماهان ، در 35 کیلومتری جنوب شرقی شهر کرمان واقع است و از جمله زیباترین و باصفاترین مجموعه بناهای آرامگاهی ایران به شمار می رود. این مجموعه شامل دو سردر ورودی ، حجره های کوچک و بزرگ ، بقعه ، چهار مناره کاشیکاری شده ، دو رواق و چهار صحن است. هسته ی اصلی بنا را آرامگاه شاه نعمت الله ولی با گنبدی زیبا و خوش تناسب تشکیل می دهد. این بقعه در سال 840 هجری قمری به هزینه ی احمد شاه بهمنی ، از شاهان سلسله ی بهمنیه ی دکن هند که از مریدان و دوستداران شاه نعمت الله ولی بود ، بر پا شد. گنبد زیرین بقعه بر روی ترنبه های چهار گوشه استوار شده است. پاکار گنبد که بر روی طرح هشت ضلعی قرار گرفته ، دایره ی کامل نیست و به صورت کثیر الاضلاعی نزدیک به دایره است. بر روی ترنبه ها ، تزییناتی به گونه ی مقرنس همراه با نقاشی انجام گرفته است. گنبد رویین ، بر روی گردنی قرار گرفته که با کاشی های سفید و سیاه و فیروزه ای گره سازی شده و نقش ستاره های 10 پر ، 11 پر ، 12 پر تند و طبل های کند 4 و 5 و 8 و 9 ضلعی دارد.   در این بقعه ، سایه روشن های لطیف و ملایم حاصل از نور گیرها ، در ترکیب با خطوط و نقش ها و زوایا و تقسیمات هندسی و منظم رواق های گرداگرد مزار که ساخت و سازش به دوره ی تیموری و صفوی می رسد ، خطوط آرام و دلپذیری در این مکان پدیدآورنده اند که متناسب با حال و هوای معنوی این بقعه است. بقعه ، مشتمل بر حرمی چهار ضلعی است. ارتفاع گنبد از حرم تا تیزه ی کاسه ی آن به بیش از 20 متر می رسد.                                                    در قسمت پایین حرم ، علاوه بر تزیینات و ازاره ی کاشی های آبی رنگ شش گوشه ، سنگ مرمر بزرگی جلب نظر می کند که از چند قطعه سنگ تشکیل شده است. این سنگ بر روی قبر شاه نعمت الله ولی جای گرفته  و بر روی آن قطعه سنگ کوچکی بر پاست که به خط ثلث برجسته ، آیه ی تطهیر و صلوات بر چهارده معصوم بر روی آن حک شده است.دو تالار جانبی حدم از طرف شرق و غرب تربت را احاطه کرده اند.                                                                   تالار غربی را یکی از مریدان شاه نعمت الله اندکی پس از مرگ وی ساخته است. سایر ملحقات آرامگاه ، در زمان شاه عباس اول صفوی ، محمد شاه و ناصر الدین شاه قاجار ایجاد شده است.  از قسمت های دیدنی این بقعه ، بنای دارالحفاظ است که ساختمان  آن بر اساس کتیبه ی موجود ، در زمان شاه عباس اول احداث شده و به همین مناسبت ، آن را شاه عباسی می می خوانند. داخل دارالحفاظ دو در ورودی دارد که یکی به سوی حرم و دیگری به طرف صحن شاه عباسی باز می شود. بر بالای مدخل سمت حرم که معلوم می دارد راه ورود و خروج تا قبل از سلطنت شاه عباس از آن بوده ، کتیبه ای به خط ثلث سفید وجود داردکه نام "احمد شاه " و تاریخ ساختمان حرم (محرم الحرام سال 840 هجری قمری) بر آن نقش بسته است.                                                           
تلکا کاظمی -  دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب

استان لرستان

لرستان
استان لرستان، یکی از استان های غربی ایران است. این استان  28،294 کیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت آن در سرشماری سال 1385 بالغ بر 1،716،527 نفر گزارش شده است. این استان سیزدهمین استان ایران از نظر جمعیت می باشد و یکی از استان های پرجمعیت ایران به شمار می رود.خرم آباد مرکز استان و بروجرد دیگر شهر بزرگ آن است. این دو شهر از بزرگترین شهرهای ایران نیز به حساب می آیند: طبق آمار سال 1385 ،خرم آباد بیستمین شهر بزرگ ایران و بروجرد سی امین شهر بزرگ کشور است. لرستان سرزمینی کوهستانی است و غیر از چند دشت محدود، سراسر آن را کوههای زاگرس پوشانده است. بر اساس یافته های باستان شناسی این منطقه یکی ازنخستین سکونتگاه های قدیمی بشر است و مفرغ لرستان از شهرت باستان شناسی زیادی برخوردار است. نام لر در متون تاریخی پس از حمله اعراب به ایران، اولین بار در قرن 4 هجری قمری به شکل واژه های "اللریه"، "لاریه"، بلاد اللور" و "لوریه" در متون بازمانده از آن دوران بروز میکند. در لغت نامه دهخدا آمده است: "لر طایفه ای از ایرانیان چادرنشین. لر و یا لور نام عشیرتی است بزرگ از عشایر کرد. گروهی از اکراد در کوههای میان اصفهان و خوزستان و این نواحی بدیشان شناخته آید و بلاد لر خوانند و هم لرستان و لور گویند. (رجوع به این دو کلمه شود). حمدا مستوفی گوید در زبده التواریخ آمده که وقوع اسم لر بدان قوم بوجهی گویند از آنکه در ولایت مارود دیهی است آن را کرد میخوانند و درآن حدود دربندی آن را به زبان لری کوک اکر خوانند ودر آن دربند موضعی است که لر خوانند چون اصل ایشان از آن موضع خواسته ایشان را لر خوانند. وجه دوم آن است که به زبان لری کوه پردرخت را لر گویند و بسبب ثقالت را» کسره  لام با ضمه کردند و لر گفتند و وجه سوم اینکه این طایفه از نسل شخصی اند که او لر نام داشته و قول اول درست تر می نماید ... رجوع به لر بزرگ و لر کوچک شود." (لغت نامه دهخدا)
تاریخ لرستان
پیش از رسیدن قوم ماد ساکنان لرستان اقوامی مانند کاسی ها، الیپی ها، لولوبیان و عیلامیها، بودند. لرستان به عنوان بخشی از سرزمین ایران شاهد مهاجرت قبایل آریایی بوده است. قوم ماد به غرب ایران کنونی از جمله مناطق لرستان کنونی کوچیدند.
مادها پس از ورود به زاگرس اقوام ساکن آنجا یعنی کاسی ها، الیپی ها، لولوبیان و عیلامیها و دیگر اقوام آسیانی را در خود حل کردند و زبان ایرانی خود را در منطقه رواج کامل دادند.
منطقه لرستان پس از حمله اعراب به ایران، با نام های گوناگونی چون جبال، لر کوچک، پیشکوه و لرستان فیلی نیز شناخته می شده است.
آبشار آب سفید
آبشار آب سفید یکی از آبشارهای استان لرستان است. این آبشار در جنوب شرقی این استان و در دامنه کوههای زاگرس و در کنار کوه بلند قالی کوه در بخش بشارت زلقی از شهرستان الیگودرز قرار گرفته است. و دسترسی به آن با جاده از شهر الیگودرز واز جاده الیگودرز بزنوید امکانپذیر است آب این آبشار از دل تونلی در دل یک کوه سنگی بیرون می آید و با توجه به ارتفاع 69 متری آبشار بیرون آمدن چنین آبی از دل کوه شگفت آور است این ابشار به رود رودبار لرستان ( آب زالکی ) می پیوندد و سرانجام به دز میریزد
پهنای آن در فصل پرآبی حدود 15 متر می باشد.می توان گفت به علت اینکه آب آن به صورت مخلوط با هوا بر اثر برخورد با سنگها به شکل حباب سفید در می آید به آب سفید معروف شده.در مسیر الیگودرز به آبشار مکانهای زیبای قرار دارد که حیرت هر بازدید کنندهای را بر می انگیزد.خود آبشار در درهای تاریک که در اثر فعالیتهای زمین شناختی و فرسایش توسط آب در چند هزار سال بوجود آمده قرار دارد.
قالی کوه
قالی کوه یا غالیه کوه رشته کوهی از کوه های زاگرس در مرکز بخش بشارت زلقی شهرستان الیگودرز است بلند ترین قله این رشته کوه 4028 متر ارتفاع دارد در دل این رشته کوه غار باستانی و غار بزنوید از زیبایی تاریخی طبیعی برخوردارند ین کوه از شمال غربی به سراب کیگوران از شرق به روستای کیزاندره و از جنوب شرقی به آبشار آب سفید ختم می شود در شمال این رشته کوه دشت لاله های واژگون که بزرگترین دشت لاله واژگون جهان است قرار دارد. این منطقه به دلیل داشتن گونه های جانوری(مانند خرس و گراز و قوچ و میش کوهی و گرگ و انواع پرندگان شکاری و ...) و گیاهی کم نظیر داری اهمیت است و به دلیل قله های مرتفع یکی از مناسب ترین مکان های کوهنوردی در ایران است
اشترانکوه
اشتران  کوه ، رشته کوهی است در شرق استان لرستان، از بلندترین  رشته کوه های کوهستان  زاگرس. این رشته کوه از غرب به شهرستان دورود، از شمال به شهرستان ازنا و از شرق و جنوب به شهرستان الیگودرز محدود می شود. بلندترین قله این رشته کوه به نام سن بران 4050 متر بلندا دارد و مرتفع ترین نقطه استان لرستان است. این رشته کوه سرچشمه یکی از سرشاخه های رود دز به نام ماربره است که در دوره کوهزایی جدید ایجاد شده است. این کوه از جمله کوه های جوان می باشد که در حدود  میلیون سال پیش ایجاد شده است. قله های بلند و پر برف، دره های ژرف و طولانی، رودهای دائمی، پوشش گیاهی و جانوری بسیار متنوع، روستاهای کوهپایه ای از جمله ویژگی های اشترانکوه می باشد که به سبب بلندی در شعاع 100 کیومتری به خوبی پیدا است.
گفته می شود نام آن به سبب وجود قله های 8 گانه که هر کدام بلندتر از 4000 متر می باشد و مانند کاروانی از شتر به ردیف قرار گرفته، به شترکوه و یا اشترانکوه معروف گشته است. قله های  مهم  آن  از شمال  باختری  به  جنوب  خاوری  این هاست:  چال  میشان ، گل گل ، گل گهر، سن  بران ، کوله  لایو، میرزایی ، فیالسون ، لگه ، سراب  شاه  تخت ، سوزنی مهرجمال ، پیاره  دره  تخت ، پیاره  کمندون ، ازنادر و کوله جنو.  در ارتفاعات  اشتران کوه  دره هایی  یخچالی  وجود دارد که  در اصطلاح  محلی  به  آنها چال  می گویند. از جمله این  چال ها می توان  از چال  میشان ، چال  کبود، چال  بران ، چال  فیالسون ، چال  شاه تخت ، چال  پیارو و چال  همایون  نام  برد.  رودهای کوچک  بسیاری  از این  قله ها سرچشمه  می گیرند که  مهره  زرین ، ماربره ، گهررود، دره  دایی  و دره  دزدان  از آن  جمله اند. دریاچه گهر در یکی  از دامنه های  جنوب  باختری  اشتران کوه  و در دره گهررود قرار دارد.

معماری ساسانی، قلاع ، قلعه های ساسانی
ترانه درویش-  زیر نظر : استاد الهام محمد بیگی

معماری دوره ساسانی :  سلسله ساسانی آخرین حکومت پیش از اسلام ایرانی است . این دودمان کار خود را در شهر استخر واقع در نزدیکی تخت جمشید پایتخت پارس اغاز کرد . اردشیر بابکان در نبردی ، آخرین پادشاه پارتی ، یعنی اردوان پنجم را در سال 224 میلادی شکست داد و این سلسله را بنیاد نهاد . ساسانیان بر خلاف شاهنشاهی اشکانی که بصورت ملوک الطوایفی اداره میشد ، نیروئی پرقدرت و مرکزی را بنیانگذاری کردند .و به این ترتیب توانستند حکومت اشرافی و سرکش را کنترل کنند و با تنظیم یک برنامه و سازمان اداری کارآمد در امر آبیاری و شهرسازی ، معماری و صنعتی کردن کشور در یک مقیاس بزرگ توجه دنیای آنروز غرب را بسوی خود جلب نمایند و حتی با شکست امپراتوری روم اهمیت سیاسی حکومت خود را در شرق و غرب گسترش دهند . ساسانیان حکومتی ملی تاسیس کردند که متکی به دین ملی و تمدنی بود که شاید از جنبه ایرانیت در سراسر تاریخ طویل ایران نظیر نداشته است .
  قلاع : آغاز خانه سازی انسانها همواره با اندیشه یافتن راههای گوناگون دفاع در برابر دشمنان و حیوانات وحشی همگام و همراه بوده است . به همین دلیل مساکن اولیه که بصورت خانه های منفرد بدون دیوار ساخته می شد ، بتدریج دارای دیوار شده ، رفته رفته خانه های یک ناحیه نیز در بین یک دیوار محاطی دفاعی محصور گردید . این نوع حصارها در ابتدا دارای یک معبر ورودی بودند اما معابر پس از سالیان دراز تبدیل به دروازه شد . حصارهای اولیه که در اطراف مناطق مسکونی کشیده می شد فاقد برجهای دفاعی در فواصل منظم یا غیر منظم بودند و برای محافظت از دیوارها بود .
در ایران ایجاد مساکن گروهی حصار دار از سه هزار سال قبل از میلاد با طرحها و نقشه های مختلف آغاز شده است . نمونه این گونه قلاع در بلورآباد واقع در حاشیه دشت شمالی روستای قره ضیاالدین آذربایجان بدست آمده و نقشه برداری شده است .
در ادامه به معرفی یکی از قلعه های دوران ساسانی می پردازیم :
     قلعه دختر : (مزار ، بجستان)
این قلعه نیز مانند سایر قلاع دختر ایران ، نام خود را از ناهید الهه آب و برکت و زیبائی اخذ نموده است . این قلعه بر فراز قله ای منفرد و رفیع ، واقع در 6 کیلومتری جنوب غربی قریه مزار ساخته شده است . این قلعه به احتمال زیاد از جمله بناهای قبل از اسلام و مربوط به دوره ی ساسانی می باشد .
-  توضیح درباره ی آن را به سه قسمت به شرح زیر تقسیم می کنیم .
الف ) موقعیت : قله ای که قلعه بر فراز آن ساخته شده  محدود است از :
شرق به تنگل بهاباد ، از شمال به تپه ای زلزله زده ، از مغرب به باغ سلومه که قناتی پر آب استو دارای آب شیرین می باشد . 
از جنوب به تنگل تنکی که بین دو کوه قرار گرفته منتهی می شود .
عباس زمانی به زرنگستان اشاره می کند . و اینکه عده ای از مردم سیستان در آنجا بوده اند زیرا لشکر سیستان در سال 590 به قهستان آمده و با ملاحده رزم داده اند .
این قله بسیار صعب العبور می باشد که می توان آنرا به پروانه ای تشبیه کرد که بالهای خود را باز کرده و رو به شمال است . قسمت شمال شرقی آن حدود سی متر پائین تر از قسمت مرکزی می باشد دارای آثاری است که عبارتند از :
 1- دیوار مدخل که به گواهی بقایای موجود ، پایه از لبه تنگل بهاباد تا پایه قسمت مرکزی ممتد بوده و ضخامت آن بیش از یک متر و ارتفاع بعضی از نقاط آن حدود یک متر است . در وسط این دیوار ، آثار پایه ی یک برج نیم گرد به نظر می رسد که از سمت غرب آن و احتمالا از دو قسمت آن وارد می شده اند .  عرض این مدخل بیش از یک متر و نسبتا تنگ به نظر می رسد . قبل از این مدخل راه نسبتا سهل الورودی موجود بوده که به موجب اظهار مردم منطقه « کش قاطررو » نامیده می شده و ابتدای آن در کنار تنگل بهاباد واقع در شرق قله تا دیوار مدل حدود یک کیلومتر فاصله داشته است . این مدخل از قسمت شمال شرقی به قسمت شمال غربی ممتد بوده و بالاخره به وسیله یک دروازه فراخ تر از گوشه شمال غربی به قسمت مرکزی و مرتفع راه می داده است .
 2- قطعات ساختمانی مختلف در ابعاد گوناگون که در شیب این قسمت ساخته شده و در محل سنگر گفته می شود . مجموع این سنگرهای سنگی فعلا به صورت وسیع و سنگلاخی به چشم می خورد و ارتفاع اکثر آنها به ندرت از یک متر تجاوز می کند.
 3- آب انبار که در بین دو قسمت شمال شرقی و شمال غربی ساخته شده است . این آب انبار که عمق فعلی آن نسبت به بعضی نقاط باقیمانده ی دیوار دو متر است با سنگ و ساروج ساخته شده است . دیوار قسمتی از آن را سنگ طبیعی قله تشکیل می دهد . احتمالا آب باران سطح قله ، پس از پر شدن آب انبار به پرتگاه خطر ناکی که در شمال آن واقع می باشد سرازیر می گردیده است .
قسمت مرکزی : که قلب معروف قلعه بود و دارای مساحت تقریبی حدود 50 x 30 می باشد شامل مهمترین ساختماتنهای قلعه بوده است و این ساختمانها با توجه به آثار موجود ، از خارج بداخل مشتمل بر سه حلقه است ، به نحوی که دیوارهای هر مرحله خارج از دیوارهای حلقه خود پایین تر می باشد .  از دیوارهای خارجی که برای حفاظت از قلعه استفاده می شده بلندترین آن نزدیک به 9 متر ارتفاع دارد که ضخامت آن حدود 2/5 متر است که در غرب قلعه واقع شده است .  دیوارهای دیگری در سمت شمال و شرق قلعه واقع است که به علت شیب تند قله ، فرو ریخته و قطعات ساختمانی آن مشخص نیست .
ب) مصالح : مصالح عمده آثار باقیمانده قلعه را قطعات سنگ نامنظم تشکیل می دهد که با ملاط گچ مخلوط با خاک یا ساروج کار گذارده شده است که در انتهای دیوارهای فرو رفته به آسانی وجود گچ قابل تشخیص است و به احتمال زیاد در آب انبار بزرگ آن را از سنگ مرمر نیز استفاده شده باشد . غیر از مصالح فوق یعنی سنگ گچ و ساروج قطعات چوبی نیز دیده می شود .که در دیوارها بکار رفته ، همچنین تعداد زیادی قطعات آجر که در اندازه های 30 30x و 20 x 20 و 25x25 و 35x35 سانتی متر به ضخامت 5 سانتی متر دیده می شود که به احتمال زیاد از آجرها جهت پوشش سقف به صورت قوسی دیده می شود . در همین جا باید یادآور شد که در حال حاضر هیچ گونه سقفی از ساختمانها مشهود نیست و با کاوشهای دقیق علمی می توان وضعیت اصلی آن را روشن کرد . البته حفاریهایی بوسیله اهالی منطقه که آثار آن مشهود است انجام شده اما بدرستی معلوم نیست که آیا چیزی کشف شده یا خیر ؟ !
ج) زمان تاسیس و دلایل تاریخی : این قلعه به احتمال زیاد از جمله بناهای قبل از اسلام است و مروبط به دوره ساسانی که دلایل آن را اختصارا بیان می گردد .
اولا:  همانند سایر قلاع دختر دوره ساسانی بر فراز قله رفیع و مسلط بر منطقه بنا شده بطوری که با قرار گرفتن روی آن بر چهار جهت قلعه مسلط می باشیم . و در کنار یکی از راههای داخل فلات و قسمتهای شرقی ایران باستان قرار دارد و یک معبری در راه تون و بجستان و محولات وجود داشته که احتمالا همان معبری است که اکنون بجستان را به فردوس مربوط می کند و از چند کیلومتری شرق قله می گذرد .  راه دیگری نیز از حدود شمال قلعه ولی با فاصله بیشتری بنام راه عراق عبور می کرده است که این مسئله را دکتر عباس زمانی نیز اشاره می کند
ثانیا:  مانند بناهای دوره ساسانی مصالح عمده آن را قطعات سنگ ، آجر ، گچ و ساروج تشکیل می دهد .
ثالثا:  آجرهای موجود در سطح قلعه اغلب از نظر ابعاد و رنگ با آجرهای دوره ساسانی قابل مقایسه است .
رابعا:  سفالهای بدست آمده از آن با نقوش حکاکی شده ، برجسته و منقوش یادآور سفالهای قرون اول تا هفتم هجری است و به احتمال زیاد تا قرن هفتم قابل سکونت بوده لیکن باید متذکر شد که در دو قرن اول هجری تون ، گناباد ، بجستان مانند ایران در معرض دسیسه ها و نابسامانیهای دربار خلافت اموی و عباسی و بعدا در جریان رقابتها و عمر نسبتا کوتاه حکومتهای متقارن بوده است . اگر چه در این دوره ها فرصت ایجاد اینچنین بناهای عظیم وجود نداشته ولی در دوره سلجوقی مقتضیات زمان و شرایط ایجاد این نوع قلعه ها بوجود آمده و مورد توجه پیروان حسن صباح پرآوازه ترین رهبر اسماعیلیان ایران قرار گرفته بود .
به نظر می رسد که این قلعه در دوره ساسانی و یا قبل از آن ساخته شده و در دست امیران محلی بوده چرا که در این زمینه دکتر باستانی پاریزی می نویسد : مشخصات ابنیه دختر در دو سه خط خلاصه می شود .  « همه بر بلندیها و نقاط صعب العبور قرار دارند . اغلب بنای مربوط به قبل به قبل از اسلام و خصوصا عهد ساسانی می باشد بیشتر جنبه تقدس و عبادتی دارند . قلاع دفاعی معتبری بوده و بالاخره همه دارای یک غموض ابهام آمیزی درباره تسمیه خود هستند . » و در قرون اولیه اسلامی نیز به همان ترتیب نیز مورد استفاده قرار می گرفته است .
احتمال می رود که در این دوره استفاده مذهبی از این مجموعه می شده خصوصا که چشمه آبی نیز در نزدیکی آن واقع شده است . هنگامی که در تصرف حسن صباج بوده به فرمان خوانین غوری و مغولها ویران شده است . با توجه به این که این قلعه زیر نظر قلعه قاینات بوده لذا هنگامی که جلال الدین غوری به تخریب این قلعه در سال 624 ه . ش پرداخت قلعه دختر بجستان را نیز تخریب کرده است و احتمالا سنگرهای متعدد آن توسط اسماعلیه بنا شده است که می خواستند از خود حفاظت کنند .
نتیجه ای که می توان از مطالب فوق گرفت این است که :
1- قلعه دختر مزار بجستان در دوره ساسانی یا قبل از آن ساخته شده که دلایلی در خصوص تثبیت این بنا بیان شده است .  -2 قلعه نامبرده در قرون اولیه اسلامی ( قرن 1 تا 5 هجری ) به همان ترتیب سابق کم و بیش مورد استفاده بوده است .  -3 در اواخر قرن 5 هجری به تصرف پیروان حسن صباح درآمده که رئیس قلعه زیر نظر قلعه قاینات بوده است و در قرن هفتم توسط غوریان و مغولها ویران شده است .
منبع : معماری دوره اسلامی . محمد یوسف کیانی -  خلاصه تاریخ هنر . پرویز مرزبان -  معماری پهلوی ایرانی . مستفی کیانی

خطر در کمین پل تاریخی کلهر 

در حالیکه موضوع ثبت جهانی پل تاریخی کلهر به همراه چهار پل دیگر استان لرستان امروز از سوی مسوولان میراث فرهنگی شدت گرفته اما بحث گازرسانی به شهر معمولان در استان نیز منوط به عبور لوله های گاز از کنار پایه های این پل تاریخی شده است.
به گزارش مهر پل تاریخی کلهر در سه کیلومتری شهر معمولان و بر روی رودخانه کشکان قرار دارد، این پل مربوط به دوران هخامنشیان بوده که در زمان ساسانیان بازسازی شده است.
از سوی دیگر طرح گازرسانی به شهر معمولان نیز سالهاست به عنوان یکی از مطالبات مردم مطرح و آغاز نیز شده است اما امروز پایان این طرح منوط به عبور لوله های گاز از کنار پایه های پل تاریخی کلهر شده و این طرح در حال حاضر متوقف شده است.
مدیر عامل شرکت گاز استان لرستان از در دست اقدام بودن گازرسانی به چهار شهر این استان خبر داد و اظهار داشت: همچنین در حال حاضر 100 روستا در این استان در حال اولویت بندی برای اجرای عملیات گازرسانی هستند.
علی گودرزی ابراز امیدواری کرد که با گازرسانی به چهار شهر معمولان، چغلوندی، سراب دوره و چغابل حدود 90 درصد مردم استان تحت پوشش گاز طبیعی قرار بگیرند.
مدیر عامل شرکت گاز استان لرستان با اشاره به موانع گازرسانی به شهر معمولان، بیان داشت: خط انتقال گاز به شهر معمولان به طول 21 کیلومتر و با لوله سایز 10 اینچ اجرا شده است.
گودرزی ادامه داد: ایستگاه تقلیل فشار این خط انتقال نیز نصب و آماده بهره برداری است اما به دلیل اینکه حدود 200 متر از خط مذکور باید از زیر یکی از پایه های پل تاریخی کلهر عبور کند و مجوز این کار از سوی سازمان میراث فرهنگی صادر نشده و پروژه ناتمام مانده است.
وی بیان کرد: پیمانکار اجرای شبکه و نصب انشعابات شهر معمولان در حال انتخاب بوده و در صورت تامین بودجه سال آینده شش روستا از توابع شهرستان پلدختر نیز گازرسانی خواهند شد.
پیش از این بنابر اعلام روابط عمومی شرکت گاز استان لرستان مسئولان پلدختر در جلسه ای با حضور مدیر عامل این شرکت قول مساعد دادند تا مجوز عبور لوله گاز از زیر پایه پل کلهر را اخذ کنند تا این پروژه به ثمر برسد.
این در حالیست که رئیس سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان در حاشیه جلسه شورای برنامه ریزی استان لرستان به خبرنگار مهر گفت: هنوز سازمان میراث فرهنگی با عبور لوله های گاز از کنار پایه های پل تاریخی کلهر موافقت نکرده است.
رحمدل تصریح کرد: طرح توجیهی شرکت گاز در زمینه این پروژه برای سازمان میراث فرهنگی ارسال شده تا درباره این موضوع اظهار نظر کند.
وی با اشاره به ادامه بررسی ها در این حوزه، تاکید کرد که هنوز اجازه عبور لوله های گاز از کنار پایه های این پل تاریخی داده نشده و موضوع کماکان در دست بررسی است.
این سخنان در حالی مطرح می شود که پل تاریخی کلهر بنابر اظهارات اخیر رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از جمله پنج پل تاریخی لرستان است که قرار است به زودی ثبت جهانی شود.
محمد رحمدل پیش از این از ثبت پنج پل تاریخی لرستان خبر داد و عنوان کرده بود: این پلها شامل پلهای گاومیشان، پلدختر، کلهر، کشکان و پل شکسته است که هزار تا هزار و 400 سال قدمت دارند و منحصر به فرد بودن آنها از نظر معماری و هنر پل سازی از ویژگی های بارز آنهاست.
وی با اشاره به موقعیت ویژه لرستان به خاطر قرارگرفتن در مسیر هگمتانه - شوش و نیز برقراری ارتباط با بین النهرین گفت: بسیاری از کارشناسان جهان لرستان را با آثار باستانی و به ویژه پل های تاریخی آن می شناسند.
مصطفی نژاد مدیر پایگاه پل های تاریخی لرستان نیز پیش از این در گفت وگویی قرار گرفتن پل های تاریخی یونان و اسپانیا بعد از پل های لرستان را نشانه عظمت اندیشه و معماری پیشینیان خردمند این دیار دانست و گفت: در لرستان بیش از 60 پل تاریخی وجود دارد که هر کدام دارای ساختاری منحصر به فرد هستند.
به هر حال به نظر می رسد حیات پل تاریخی کلهر به عنوان یکی از میراثهای جاودانه استان لرستان نباید با عبور لوله های گاز به مخاطره بیفتد و از دیگر سو گازکشی به شهر معمولان نیز به عنوان یکی از مطالبات مردم این منطقه نباید به دست فراموشی سپرده شود که این امر نیازمند تعامل و هم فکری بیشتر مسئولان میراث فرهنگی و شرکت گاز برای پیدا کردن یک راه حل موثر برای حفظ حیات پل تاریخی کلهر و تحقق مطالبه مردم شهر معمولان است.

 استان کرمان ، باغ شاهزاده ماهان
نوشته ی : ترانه درویش
زیر نظر : استاد الهام محمد بیگی

استان  کرمان  با 714,181 کیلومتر مربع  وسعت  در جنوب  شرقی  ایران  واقع  شده  است.  این  استان  بعد ازسیستان و بلوچستان  دومین  استان  پهناور کشور است  و حدود 11 درصد از خاک  ایران  را در برگرفته  است.
- ارتفاعات  و پستی  و بلندی های  استان ، شرایط  اقلیمی  ویژه ، آب  و هوای  متفاوتی  را در نواحی  مختلف  استان  بوجود آورده اند. نواحی  شمال ، شمال  غربی  و مرکزی ، آب  و هوای  خشک  و معتدل  دارد و آب  و هوای  نواحی  جنوبی  و جنوب  شرقی  آن  گرم  و نسبتا مرطوب  است.  آب  و هوای  مرکز استان  (شهر کرمان ) خشک  ونیمه  معتدل  است  و حداکثر مطلق  درجه  حرارت  آن /39 6 درجه  و حداقل  مطلق  درجه  حرارت  آن -7 درجه  سانتی  گراد گزارش  شده  است.  متوسط  درجه  حرارت  استان  در ماه های  فروردین  تا تیر ماه  بین  20  تا 25 درجه  سانتی  گراد است. این  ماهها مطلوب  ترین  زمان  مسافرت  برای  گردش  و بازدید از دیدنی های  استان  است.
- مکان های دیدنی و تاریخی استان کرمان عبارتند از: کویر لوت, کوه هایهزار, جوپار, لاله زار, ارگ بم، قلعه کهنه, گنبد مشتاقیه, مسجد ملک, مسجد جامع, مسجد امام, خرابه های شهر کمادین, گنبد جبلیه, مقبره خواجه اتابک, قلعه قهقه , قلعه سودک, گورستان دژیمند, باغ شاه زاده ماهان, مزار شاه نعمت الله ولی, قلعه ستگ,  حمام گنج علی خان, مجموعه وکیل, مجموعه ابراهیم خان, میدان گنج علی خان, مسجد چهل ستون, آتشکده شاه فیروز, قلعه اردشیر, قلعه دختر, موزه سکه, قلعه راین, ارگ جدید بم, گنبد سبز, تخت دریا قلی بیک و بازار کرمان.
- باغ شاهزاده یکی از عالیترین و زیباترین باغهای سنتی ایران محسوب می شود . این باغ در نیم فرسنگی ماهان در دامنه کوه های تیگران جلوه گری می کند و از یادگارهای عبدالحمید میرزا فرمانفرما - حاکم کرمان در اواخر دوره قاجاریه است . گویند که چون خبر مرگ ناگهانی حاکم را به ماهان بردند بنایی که مشغول تکمیل سردر ساختمان بود تغار گچی را که بدست داشت محکم به دیوار کوبید و کار را رها کرده و فرار نمود آنطور که جای خالی کاشی ها همچنان بر سردرورودی خودنمایی می کند . باغ شاهزاده ماهان در تمام ویژگیهای خود ، نظام ها و ضوابط باغ ایرانی را دنبال می کند . این درست در زمانی است که بیش تر پژوهش ها گران ، آن را دوران دوری از توجه به اصالت ، ارزشها ی تاریخی و آغاز انحطاط در هنر ایجاد گری در ایران می شناسند " .
- باغ شاهزاده ماهان دارای مختصات جغرافیایی30 درجه و 4 دقیقه عرض  شمالی  و 57 درجه و 17 دقیقه طول شرقی می باشدارتفاع این منطقه از سطح دریای آزاد 1850 متر است. با توجه به این که باغ شاهزاده در دامنه کوه جوپار قرار گرفته است ،از ارتفاع 2000 متر از سطح دریای آزاد برخوردار است.واقع شدن منطقه در مسیر عبوری کرمان به بم و در مسیر جاده کهن ابریشم از عواملی است که این محل را برای احداث یک باغ اشرافی مناسب می ساخته است.
 - اختلاف فاحش درجه حرارت شب و روز از جمله مشخصات اقلیمی محدوده است. حداقل درجه حرارت در ایستگاه هواشناسی 13/33 درجه و حداکثر آن 25.16 درجه می باشد. متوسط بارندگی سالیانه 184/77 میلی متر، متوسط تبخیر سالیانه 17/47 میلی متر، متوسط رطوبت هوا 31 درصد و متوسط سالانه تابش آفتاب (متوسط تعداد ساعات آفتابی به کل ساعات تئوریک) 0/64 می باشد.مشخصات سه باد اصلی به این قرار می باشند : باد شمالی که در اصطلاح محلی باد پایین نامیده می شود، باد جنوبی معروف به باد بالا و باد شمال شرقی که به باد شهداد شهرت دارد.
-  زمین شناسی دشت ماهان : در دشت دامنه شمالی کوه بلند جوپار و دامنه غربی کوه پلوار متشکل از آهک های کرتاسه قرار گرفته است. این رسوبات کرتاسه از نظر وسعت و از نظر منابع آب مهم می باشند و رسوبات فوق توسط رسوبات ضخیم دیگر پوشیده می شوند که فاسیس آن از جنوب شرق به شمال غرب تغییر می نماید و جنس آن عمدتا از فلیش بوده که از لایه های آهک - مارن - ماسه سنگ - سیلیت استون و شیل تشکیل شده است. در کوه جوپار این آهک های کرتاسه توسط کنگلومرای پلیوسن و درکوه پلوا ر توسط سازندهایی از ماسه سنگ و شیل و گچ متعلق به ژوراسیک پوشیده شده است. البنه باید توجه داشته باشیم که حرکت رسوبات بادی در شمال ماهان زمینهای زراعتی را تهدید می کند و خطراتی را به همراه می آورد. در نتیجه باید به روش هایی این رسوبات بادی تثبیت شود .کیفیت آب در این دشت مطلوب می باشد و شرایط خاکی خوبی نیز دارد .باید توجه داشت که موقعیت بررسی منابع آب دشت کرمان همراه دشت ماهان بنام دشت کرمان - ماهان توصیف می شود و شرایط تقریبا مشابهی دارند.
- ویژگی های محیطی باغ در بستر کویر درمیان ارتفاعات جوپار و بلوار شکل گرفته است. کوه های پر برف جوپار منظر زیبایی در محور اصلی باغ ارایه می دهند که ویژگی خاص این منطقه می باشد. قرارگیری باغ بر کوهپایه های جوپار، علاوه بر ارایه منظر خاص، امکان آبیاری باغ را از قنات تیگران که از این ارتفاعات تغذیه می شود فراهم می آورد.انتخاب محل باغ شاهزاده علاوه بر موقعیت های طبیعی مساعدی که در بر دارد می تواند توجهی به باغ ومقبره های تاریخی دوره صفویه واقع در 500 متری ادامه چهار باغ داشته باشد.یکی از دلایل توجیه کننده موقعیت مساعد ماهان، توجه به این نکته می باشد که باغ های متعددی در ماهان وجود داشته اند.
 - تاریخچه باغ شاهزاده - ماهان - کرمان : باغ شاهزاده ماهان توسط عبدالحمید میرزا ناصر الدوله فرمانفرما در دوره قاجار احداث گردید.وی یازده سال متوالی حکومت کرمان و بلوچستان را داشت و وفات وی به تاریخ 1309 قمری اتفاق افتاد.  در جای دیگر گفته  شده :  ... فیروز میرزا در 1296 نیز مجددا به کرمان آمد و پس از او پسرش عبدالحمید میرزا ناصرالدوله حکومت کرمان یافت و با لقب فرمانفرما مدت ها حاکم کرمان بودو سفرهای او به بلوچستان و قلع و قمع بلوچ مشهور است. باغ شاهزاده در ماهان از محدثات اوست   و مرحوم حاج آخوند پاریزی در وصف این باغ گفته : حضرت والا چو زماهان خرید خوب و پسندیده و ارزان خریدخواست در آن قریه عنبر سرشت باغی بر پای کند چون بهشتیاد بساتین معلق کنندزنده زنو قصر خورنق کنندباغ همان است ولی مال کیست؟ بر ستم و ظلم بباید گریست.
       منبع : باغ ایرانی , پیرنیا، م. (1373) - تاریخ کرمان(سالاریه)- تالیف احمد علی خان وزیری کرمانی - مسعودی، عباس (بهار )، بررسی باغ شازده در ماهان کرمان، معماری و فرهنگ

استان گیلان

رشت
شهرستان رشت از شهرهای استان گیلان در شمال ایران است. جمعیت این شهرستان 715097 نفر (برآورد 1383) و مرکز آن شهر رشت است. شهرستان رشت در مختصات جغرافیایی 37 درجه و 1 دقیقه تا 37 درحه و 27 دقیقه عرض شمالی از خط استوار و 48 درجه و 35 دقیقه تا 49 درجه و 3 دقیقه طول جغرافیایی از نصف النهار مبدا در بین ارتفاعات تالش و دریای خزر واقع شده است. این شهرستان از شمال به دریای خزر و بندر انزلی ، از جنوب ه شهرستن رودبار ، از شرق به شهرستانهای سیاهکل و آستانه اشرفیه و از غرب به شهرستانهای فومن ، صومعه سرا و شفت منتهی می شود. شهر رشت بعنوان مرکز استان گیلان تقریبا در مرکز جلگه گیلان ، در وسیع ترین بخش دلتای رودخانه سفید رود با ارتفاع متوسط 8 متر از سطح دریاهای آزاد و در 330 کیلومتری شمال باختری تهران و در انتهای راه کناره اصلی دریای خزر و در مسیر راه اصلی درجه یک قزوین به بندر انزلی واقع شده است. دو شاخابه از سفید رود بنام های 1- سیاهرود2- گوهر رودبار از دو سوی خاور و باختر شهر رشت روان هستند و سرانجام به مرداب انزلی می ریزند. این شهرستان با مساحت 1251/603 کیلومتر مربع ، شامل 6 بخش : مرکزی ، خمام ، خشکبیجار ، سنگر ، کوچصفهان و لشت نشا» و 18 دهستان و 296 آبادی ، که 294 آبادی آن دارای سکنه و 2 آبادی آن خالی از سکنه است. جمعیت شهرستان طبق سرشماری سال 1375 ، 715 هزار نفر بوده است که تراکم نسبی آن 430 نفر در هر کیلومتر مربع است که از این تعداد 68/7 درصد آنها شهر نشین هستند ، همچنین %32 کل جمعیت استان به این شهرستان تعلق دارد. مردم آن آریایی نژاد و به زبان فارسی و گویش گیلکی سخن می گویند در این شهر عده ای ارامنه و یهودی هم اقامت دارند در گذشته عده ای یونانی نیز به سبب رونق تجارت نخ نوغان و نوغانداران به گیلان کشانده شده بودند که اکنون کسی از آنها باقی نمانده ، ارامنه ، کلیسائی در رشت دارند و در گذشته بیشتر صاحب مدرسه سالن تئاتر بودند. این شهر از قدیم آباد و مسکونی بوده و ساکنان اصلی آن را گیلکها تشکیل می دهند. در منابع تاریخی آمده اس که این شهر به احتمال قوی قبل از اسلام در زمان ساسانیان وجود داشته است. در دوران صفویه مرکز گیلان بیه پس از فومن به رت منتقل گشت و این امر موجب فزونی اهمیت بیش از پیش این شهر گردید. رشت را در گذشته دایره المعاره ( دار المرز ) نیز می نامیدند.
 اسپه مز گت 
 روستای دیناچال واقع در شهر دیناچال پره سر قرار دارد ، بر دست راست رو دخانه دیناچال ودر قسمت شرقی جاده هشتپر بنای قد یمی که دکتر منوچهر ستوده در کتاب خود از آستارا تا استر آباد از بنا های عجیب گیلان دانسته است قرار دارد ، نام این بنا اسپیه مز گت است که تلفظ آن به زبان تالشی می باشد و معنی آن به فارسی مسجد سفید می شود، آ قای فخرایی در کتاب گیلان در گذر گاه زمان مینویسد ، اسپیه مز کت عباد تگاهی است در کیشه خاله دیناچال که اکنون رو به ویرانی است ، گفته می شود که پیش از ساختمان مسجد ، آتشکده بوده است ، این بنا امروزه رو به نابودی کامل قرار دارد و طبیعت از یک طرف و سود جویان عتیقه از سوی دیگر به فر سایش و نابودی آن کمر همت بسته اند ، متا سفانه در هیچیک از کتب تاریخی محلی و سفر نامه هااز این بنا اسمی نیامده است ، حتی رابینو تمام گیلان را زیر پا گذا شته بود ، از این بنا تاریخی نامی به میان نیاورده است . این بنا که یکی از پر ارج ترین و قدیمی آ ثار تاریخی گیلان است ، وضع فیزیکی بنا و کتیبه ساده خط کوفی آن شاهد صادق بر قدمت این بنا است ، مصالح اصلی بنای مسجد ساروج است.
پل خشتی لاهیجان     
 درمنتهی الیه محله ،" پردسر " و در فاصله 500 متری بقعه " سید حاجی دان " بر روی رود خانه " سیم رود " یا سیم جو پل آجری استواری که دارای پنج چشمه است . جلب نظر می کند ، چشمه میانی از چشمه های دیگر بز رگتر است طاق چشمه ها هلالی است و بلندی لبه طاق چشمه میانی از سطح آب به 4 متر میرسد . طول پل 15 متر و سطح آن سنگفرش است . میر ظهیر الدین مرعشی در کتاب خود در ذکر وقایع سال 892 هجری قمری از این پل نام برده در اوائل دوره قاجاریه مرد نیکو کاری بنام حاج جعفر کاشانی به جای پل قدیمی که بنا بر روایت میر ظهیر الدین مر عشی سنگی بوده یک پل آجری احداث کرد که در سال 1271 هجری قمری بصورت اساسی مر مت شد.
تالاب بندر انزلی   
  تالاب انزلی در ساحل جنوب غربی دریای مازندران در غرب دلتای سفید رود و در جنوب بندر انزلی گسترده است. این تالاب از غرب به کیور چال و آبکنار، و از جنوب به صومعه سرا و بخش های شهرستان رشت، محدود است. محدوده آب تالاب انزلی بیش از 100 کیلومتر مربع است که آب رودها، نهرها و زهکش های کشاورزی واقع در حوزه های آبریز به آن می ریزد. چشم اندازهای زیبای تالاب، جاذبه های شگرف به منطقه بخشیده اند. محیط آبی و زنده تالاب انزلی و ارتباط گسترده آن با دریا، بستری مطلوب برای تخم ریزی انواع ماهیان فراهم ساخته است. بیش از 20 گونه ماهی در تالاب انزلی وجود دارد که 11 گونه از آنها بومی، هشت گونه مهاجر و یک گونه نیمه مهاجرند.
تالاب انزلی یکی از بهترین و مناسب ترین زیستگاه ها برای گونه های مختلف پرندگان مهاجر است. هر سال پرندگان مهاجر مانند غاز، قو، اردک، مرغابی، چنگر و دیگر پرندگان شناگر در پیرامون آن اسکان موقت می گزینند. تالاب انزلی و جزایر آن، چشم اندازهایی بسیار دارند و مشتاقان فراوان طبیعت را به سوی خود جلب می کنند.
پل آجری پونل
این پل در چهار کیلومتری جاده رضوان شهر به تالش قرار دارد و در دوره صفویه بنا و در دوره قاجاریه بازسازی شده است. مصالح آن آجر و سنگ و در راه شاه عباسی واقع شده بود. طول پل 30 متر و دارای یک دهنه ی بزرگ با طاق جناقی و عرض 2/30 متر و جان پناهی (قسمتی در زیر پل که می توان در زیر آن پناه گرفت ) به ارتفاع 40 سانتیمتر است.
کاخ اختصاصی رضاشاه   در رودسر
 این کاخ در محوطه پارک و جنب ساختمان فرمانداری شهرستان رودسر واقع شده و بنایی است مستطیل شکل به ابعاد 13x23 متر که دو فضای نعلی شکل در قسمت شمالی دارد.مختصات بنا همان است که کم و بیش در دیگر کاخهای دوره ی پهلوی وجود دارد. بنایی است دو طبقه که با سیمان نماسازی شده و دارای سقف شیروانی است. اتاق ها و سالن اصلی دارای گچ بری های ساده است. این کاخ زمان کوتاهی برای اقامت های موقت مورد استفاده رضاشاه واقع شده و بیشتر به صورت یک بنای تشریفاتی آن را نگهداری کرده اند.

استان گلستان

استان گلستان از استان های شمالی ایران است. مرکز این استان گرگان است. گرگان (که به یونانی هیرکانیا گفته می شد) یکی از شهرهای مهم ایران در طول تاریخ بوده است. داریوش دوم برای مدتی ساتراپ این استان بوده است.
در محدوده جغرافیایی 54درجه تا 56 درجه طول شرقی و36 ،30 تا 15.38 عرض شمالی و در بین استان  های مازندران، سمنان و خراسان شمالی قرار دارد و مرکز آن شهر گرگان است.
حد شمالی این استان محدود به جمهوری ترکمنستان و بخش غربی استان محدود به دریای خزر است. مساحت این استان بالغ بر 24240/7 کیلومتر مربع (1،3 درصد از کل مساحت کشور) است. این استان در اسفند سال 1387 دارای 12شهرستان به نام های آق قلا، گرگان، گنبدکاووس، ترکمن، رامیان، آزادشهر، کردکوی، بندرگز، علی آباد کتول، کلاله، مراوه تپه و مینودشت و دارای 25 شهر و 23 بخش و 53 دهستان می باشد.
بخش بیشتر استان گلستان آب وهوای معتدل مدیترانه ای دارد ولی جلگه ی گرگان به لحاظ مجاورت با صحرای ترکمنستان، دوری از دریا و کاهش ارتفاعات، آب و هوای نیمه بیابانی و گرم دارد. دو شهر رامیان و گرگان دارای بیشترین بارندگی سالیانه هستند.
از یافته های مربوط به سده ی دوم پیش از میلاد در شاه تپه گرگان.جنگلهای مرطوب دامنه های شمالی البرز در مشرق به جنگلهای مینودشت و گلستان می رسد. قله چالویی شاه کوه از مهم ترین قله های استان گلستان و ارتفاع آن 3750 متر است. مراتع عمده ی قشلاقی استان در جلگه گرگان است که بین رودخانه گرگان و مرکز ترکمنستان قرار دارند. استان گلستان از نظر ناهمواری به سه ناحیه زیر تقسیم می شود: * ناحیه ی کوهستانی: این ناحیه از ارتفاع 500 متری تا بیش از 3000 متر را در بر گرفته و پوشیده از گونه های جنگلی و مرتعی است.
ناحیه ی کوهپایه ای: این ناحیه شامل تپه های کوچک بادرفت، تپه ماهورها و بدبوم ها است که پوشیده از اراضی جنگلی هستند.
ناحیه جلگه ای و اراضی پست: ارتفاع این ناحیه در حاشیه دریای مازندران و خلیج گرگان پایین تر از سطح دریای آزاد و به تدریج به سمت شرق به ارتفاع افزوده می شود. این منطقه محل استقرار شهرها و اکثر روستاهای استان است. به لحاظ تراکم جمعیت، اراضی کشاورزی، صنایع، دامپروری از اهمیت بسزایی برخوردار است.
جمعیت استان در سال 1383 حدود 1650000 نفر بوده است.
جمعیت شهری و روستایی استان گلستان براساس آخرین برآوردها و سرشماری انجام شده عبارت از 732699 نفر شهری و 894539نفر روستایی است.

 پل آق قلا :
این پل بر روی گرگان رود احداث شده است. طول 76 متر و عرض معبر آن 4/30 است. ارتفاع پل تا سطح آب در حالت عادی 11 متر است. پایه های این پل به دوره سلجوقی بر می گردد و صفویان بر روی پایه های به جا مانده، پل جدید خود را احداث کردند.
امامزاده روشن آباد
بنای امامزاده روشن آباد در حدود 15 کیلومتری بین راه گرگان و کردکوی در نزدیکی روستای سرکلاته شموشک و دو رود محله و در وسط باغ مشجر و قبرستان واقع شده است. این بقعه دارای رواق و حرم چهارگوش و گنبد ساقه دار و مدور است. صندوق روی مرقد دارای تاریخ 879 ه.ق بوده و در دو لنگه نفیس آن نیز به 869 ه.ق است.
امامزاده یحیی بن زید
مقبره این امامزاده در قسمت غربی شهر گنبد کاووس واقع شده است. این بنا از معروفترین بناهای متبرکه استان گلستان و از فرزندان امام زین العابدین که در زمان حکومت بنی امیه قیام نموده و درسال 120 ه.ق به قتل رسید. از بناهای قدیمی این بقعه محراب ایلخانی آن عصر که دارای تزئینات گچین با نقوش گیاهی هندسی آیاتی به خط کوفی است.
آرامگاه مختومقلی فراغی
آرامگاه مختومقلی فراغی شاعر و عارف نامی و یکی از مفاخر فرهنگی کشور در محلی به نام آق تقه یا آق تقای (دشت سفید) بین مراوه تپه و کرند و در 155 کیلومتری شمال شرق شهرستان گنبد کاووس قرار دارد. احداث آرامگاه مختومقلی فراغی متعق به عصر حاضر می باشد که سبک طرح نقشه آن آمیزه ای از گل وحشی و آلاچیق ترکمنی است.
بافت های روستایی :
جغرافیای طبیعی استان گلستان بر معماری روستاها و شهرها تاثیر مستقیم داشته به طوری که جلوه هایی از معماری ارزشمند استان را می توان در آن مشاهده نمود که شاخص های هر منطقه جغرافیایی را می توان به شرح ذیل مثال زدنی است. منطقه کوهستانی: روستای شاهکوه.
 بافت قدیم شهر گمیشان :
شهر گمیشان در 55 کیلومتری شمال غرب شهر گرگان و در شهرستان ترکمن واقع است. نام محلی این شهر گمیش دپه (تپه نقره ای) است. برخی آن را شهر آبسکون می داند. گمیشان دومین شهری در استان گلستان است که بعد از شهر گرگان دارای بافت با ارزش فرهنگی است. ابنیه بافت گمیشان دارای معماری سنتی دوره قاجار و پهلوی هستند. فرم شیروانی بنا، سکوسازی، بهره گیری وسیع از چوب از ویژگی های برجسته معماری شهر به حساب می آید. بافت قدیم گمیشان دارای چند محله است که عبارتند از: محله خوزین ها، محله شیر محمدی ها، محله شیروانی ها، محله مصطفائی ها و . . . اشاره نمود. سبک معماری شهر به صورت معماری روسی اجرا شده است.
شهر باستانی جرجان
خرابه شهر جرجان که در سه کیلومتری جنوب غربی شهر گنبد کاووس قرار گرفته است یکی از بلاد معتبر در دوره های سامانیان، آل زیار و سلجوقیان بوده که بر اثر حملات مغول ها در 617 ه.ق از بین رفته است. این شهر بر روی ویرانه ای شهری از دوران پارتی و ساسانی با وسعتی در حدود 1200 هکتار ساخته شده و از لحاظ معماری و شهرسازی بسیار پیشرفته بوده است.

استان کهگیلویه و بویراحمد

کهگیلویه و بویراحمد یکی از استان های کشور ایران است. مرکز آن شهر یاسوج است و با مساحتی حدود ، 16،هزار و ،249، کیلومتر مربع، سرزمینی نسبتا مرتفع و کوهستانی است.جمعیت کهگیلویه و بویراحمد بر پایه سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1385 برابر با 634،299 نفر بوده که ، 52،درصد آن ها در روستاها و مابقی در شهرها سکونت دارند.استان کهگیلویه و بویراحمد از جمله استان های جنوبی ایران به شمار می رود که با پنج استان همسایه است :از شرق با استان اصفهان و فارس ، از جنوب با استان بوشهر ، از غرب با خوزستان و از شمال با چهارمحال و بختیاری.این استان از نظر جمعیت و مساحت از استان های کوچک ایران است و درهر دو مورد دارای رتبه 28 در بین سی استان می باشد. بزرگترین و پرجمعیت ترین شهرستان استان ، شهرستان بویراحمد به مرکزیت یاسوج می باشد.
تاریخچه
ساکنان استان کهگیلویه و بویراحمد را مستوفی در تاریخ گزیده از تبار ایل جاکی از آن ها نام می برد. ایل جاکی از تبار آریایی بوده و با خود زبان لری از شاخه زبان های ایرانی را به این منطقه آورده است.
کهگیلویه در زمان حمله عرب جز» قلمرو پارس بوده و یکی از مناطقی بوده که زمیگان نامیده می شدند. ریاست مردم کهگیلویه در اواخر سده دوم و آغاز سده سوم هجری به عهده فردی به نام روزبه بوده است. پس از او فرزندش مهرگان و پس از مهرگان برادرش سلمه فرمانروای مردم کهگیلویه شدند. در آن زمان شخصی به نام گیلویه از جایی به نام خمایگاه پائین نزد سلمه آمد و در دستگاه او پایگاه و جایگاهی پیدا کرد و پس از مرگ سلمه توانست زمام امور را بدست بگیرد و آن چنان بزرگی و ارج یافت که منطقه را به نام او کوه گیلویه (کهگیلویه) خواندند. خاندان گیلویه دست کم تا سال 346هجری بر نواحی کهگیلویه فرمانروایی کردند.
در قدیم چهار ایل بویراحمد، نویی، دشمن زیاری و چرام را اصطلاحا «چهاربنیچه» می نامیدند. از دیگر ایلات مهم و قدرتمند استان ایل باوی بوده که محدوده شهرستان گچساران محل سکونت آنان بوده است. این منطقه در سده شش هجری بخشی از قلمرو اتابکان لر بزرگ به شمار می آمد. فرمانروایان گوناگون این خاندان، ازجمله ابوطاهر (فرمانروایی 500تا 600 هجری)، هزاراسب، تیکله، کلجه، پشنگ، هوشنگ، افراسیاب و کامیار بر این مناطق حکم راندند. واپسین اتابک، غیاث الدین بن کاووس بن پشنگ بود که سلطان ابراهیم تیموری فرزند شاهرخ از پادشاهان تیموری، احتمالا در سال 827 او را برکنار کرد
  جمعیت   
  بر اساس آخرین سرشماری جمعیت استان اندکی بالغ بر یک میلیون نفر بوده که حدود 42 درصد آنرا جمعیت شهری ، 56/5 جمعیت روستایی و 1/5 درصد آن را جمعیت غیرساکن یا عشایری است 0 بر اساس اخرین تقسیمات کشوری استان دارای پنج شهرستان ( بویراحمد ، دنا ، گچساران ، کهگیلویه و بهمئی ) ، 13 شهر ، 14 بخش ، 40 دهستان و 2015 روستا است . از لحاظ پراکندگی جمعیت ، شهرستان بویراحمد با 39 درصد پرجمعیت ترین و شهرستان گچساران با 23 درصد کم جمعیت ترین شهرستان بوده اند
پل های باستانی خیرآباد ( پل سفلایی )
 در نه کیلومتری خیرآباد گچساران ، ویرانه هایی از دو پل و یک چهار طاقی باقی مانده است . پل پایینی ، دارای طاقی است که ارتفاع آن به 6/60 متر می رسد . دیواره سنگی آن به کلی شکسته و دیواره شرقی آن سنگ های ساختمانی مشخص دارد که ویران شده و فرو ریخته است . در مجموعه آثار این محوطه ، بقایای پل بالایی خیرآباد ، چشم گیرترین اثر تاریخی است . این اثر با 130 متر طول در سمت راست کناره ، سه گذرگاه داشت که در امتداد آن پایه هایی به بزرگی 10*10 متر احداث شده بود . پهنای جاده ای که از روی این پل می گذشت ، حدود هشت متر بود که به وسیله دیواری با یک متر بلندی حفاظت می شد . بنای این پل ، به اواسط دوره اولیه اسلامی مربوط است و دست کم سه نوسازی بزرگ (که آخرین آن در زمان سلسله صفویه صورت گرفته) بر روی آن انجام شده است
حمام شرقی :
در داخل بافت تاریخی دهدشت، چهار گرمابه تاریخی قرار دارد که معروف ترین و شاخص ترین آنها، گرمابه ضلع شرقی است . این بنا تنها اثری است که در ساخت آن آجر به کار رفته ، زیرا در ساخت دیگر بناها و آثار این بافت از سنگ و گچ استفاده شده است . حمام شرقی (حمام ارگ) در ضلع شرقی بافت تاریخی دهدشت و به فاصله 50 متری از حمام محمد و 100 متری از امامزاده معصوم واقع شده است . این بنای دوره اسلامی ، در شهر تاریخی دهدشت و احتمالا در دوره صفویه ساخته شده است . این بنا یک بنای عام المنفعه و کاربرد بهداشتی داشته است . ابعاد این بنا x60/60 29/22 متر است . در ضلع شمال غرب ورودی بنا ساخته شده است . بنا همچون سایر حمام ها از گرم خانه و رختکن تشکیل شده است . رختکن شامل محوطه ای مستطیل شکل که از سه حوض فواره ای بسیار زیبا تشکیل شده است . کف این بخش با سنگ های بزرگ پوشانده شده و بدنه و کف حوض ها با ساروج اندوده شده است . آب از طریق لوله های تمپوشه ای وارد این بخش و حوض های آن می شد . دور تا دور حوض وسط ، فضاهایی برای رختکن و گذاشتن البسه تعبیه شده بود . بعد از عبور از رختکن با راهروی دیگر وارد فضای گرم خانه می شویم . این فضا از تعدادی حوض به علاوه فضایی مستطیل شکل در وسط حمام تشکیل شده است . این بنای تاریخی که به شدت تخریب شده ، از سوی سازمان میراث فرهنگی در حال مرمت است . حمام ضلع شرقی 700 متر مربع مساحت دارد . این بنا در سال 1379 با شماره 3566 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .
دژ سلیمان :
 این قلعه که احتمالا از قلعه های جنبش اسماعیلیان است ، در کنار روستای «سلیمان» و در حدود 15 کیلومتری جنوب غربی شهرستان گچساران قرار دارد .
قلعه مانگشت
 قلعه مانگشت مهم ترین قلعه عصر اتابکان لرستان ، است . اتابک افراسیاب (688-695 ه.ق) بعد از تجزیه ایالات کهگیلویه از فارس و پیوند آن به لرستان در اثر فشارهای وارده ناگزیر شد به این قلعه پناه ببرد ، اما پس از لغو الحاق کهگیلویه به لرستان توسط ارغون خان مغول (680-690 ه.-ق) افراسیاب از دژ مانگشت فرود آمد . این دژ که در حدود 2 کیلومتری دره بهمئی قرار دارد ، مرز مشترک ایلات جانکی و بهمئی است .

استان فارس

 

فارس و فارسی شکل عربی شده پارس و پارسی هستند. نام زبان فارسی برگرفته از نام قدیم این منطقه، پارس بزرگ، است که به علت حکومت شاهان هخامنشی به کل منطقه ی ایران اعمال میشد.پیش از اسلام دو پادشاه بزرگ ایرانی بنام های کورش بزرگ و اردشیر بابکان از این ناحیه برخاستند و به ترتیب سلسله های بزرگ هخامنشی و ساسانی را پدید آوردند. اسکندر نیز بعدها تعدادی شهر در این استان تاسیس کرد. فارس بین سلسلههای بسیاری دست به دست شد و آثار باستانی و تاریخی زیادی از آن ها بجای ماند که هر کدام به عنوان میراث جهانی ارزش های خود را دارند و بازگوکننده تاریخ استان، ایران و غرب آسیا هستند. ویرانه های بیشاپور، تخت جمشید،حمام خانه دهکهنه(لامرد)و شهر گور و کاخ ارشیر فیروزآباد همگی بیانگر این موضوع است.استان فارس تقریبا در جنوب ایران قرار دارد. از شمال به استان اصفهان، از شرق به استان یزد و استان کرمان، از جنوب به استان هرمزگان، از غرب به استان بوشهر و از شمال غربی به استان کهگیلویه و بویراحمد محدود است. پهناوری آن 100,133 کیلومتر مربع و میانگین بلندی آن از سطح دریا 1540 متر است.
جمعیت استان بر پایه ی آخرین سرشماری در سال 1385 به تعداد 580,956,3 نفر بوده است که شهرستان شیراز با 580, 956,3 نفر بیش از %39 جمعیت استان را در خود جای داده است. پس از شیراز شهرهای مرودشت با 320,269نفر و کازرون با 806,246نفر و لار با 579,205نفر و فسا با 806, 191نفر پرجمعیت ترین شهرستان های استان هستند.
سه ناحیه آب و هوایی گوناگون در استان فارس وجود دارد. نخست ناحیه کوهستانی شمال و شمال غربی با زمستان های نسبتا سرد و تابستان های معتدل. دوم نواحی مرکزی با زمستان های نسبتا بارانی و معتدل و تابستان های گرم و خشک. ناحیه سوم در جنوب و جنوب شرقی دارای زمستان های معتدل و تابستان های بسیار گرم است.
زبان بیشینه ی مردم استان زبان فارسی است. اما گویشهایی مانند لارستانی، قشقایی، سیوندی، دوانی و لری نیز در این استان رواج دارد. گویش مردم سیوند فارس به دلیل آمیخته نشدن با عربی و تعلق به زبانهای ایرانی شاخه شمال غربی درخور اهمیت است. گویش لارستانی نیز از گویش های ایرانی جنوب غربی به شمار میرود که با گویش های فارسی، لری و تاتی همخانواده است. عشایر قشقایی به گویش ترکی قشقایی سخن می گویند. گویش قشقایی و گویش آذربایجانی از یک خانواده اند. گویش لری نیز در شهرستان ممسنی رواج دارد.

 سعدیه
آرامگاه شاعر قرن هفتم شیخ مشرف الدین بن مصلح الدین سعدی شیرازی است که در 4 کیلومتری شمال شرقی شیراز، در دامنه کوه فهندژ، در انتهای خیابان بوستان و در مجاورت باغ دلگشا واقع شده است. این مکان در ابتدا خانقاه شیخ بوده که وی اواخر عمر خود را در آنجا می گذرانیده و سپس در همانجا مدفون گردیده است. برای اولین بار در قرن هفتم توسط خواجه شمس الدین محمد صاحبدیوانی وزیر معروف آباقاخان، مقبره ای بر فراز قبر سعدی ساخته شد. در سال 998 به حکم یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، خانقاه شیخ ویران گردید و اثری از آن باقب نماند. تا این که در سال 1187 ه.ق. به دستور کریمخان زند، عمارتی ملوکانه از گچ و آجر بر فراز مزار شیخ بنا شد که شامل 2 طبقه می شد. طبقه زیرین دارای راهروی بود که پلکان طبقه دوم از آنجا شروع می شد. در دو طرف راهرو دو اطاق کرسی دار ساخته شده بود. در اطاقی که سمت شرق راهرو بود، قبر سعدی قرار داشت و معجری چوبین آن را احاطه کره بود. قسمت غربی  راهرو نیز به موازات قسمت شرقی، شامل دو اطاق می شد، که بعدها شوریده (فصیح الملک) شاعر نابینای شیرازی در اطاق غربی این قسمت مدفون شد. طبقه بالای ساختمان نیز همانند طبقه زیرین بود، با این تفاوت که بر روی اطاق شرقی که قبر سعدی در آنجا بود، به احترام شیخ اطاقی ساخته نشده بود و سقف آن به اندازه دو طبقه ارتفاع داشت.
این بنا در دوره قاجاریه (سال 1301 ه.ش) توسط فتحعلی خان صاحبدیوان مرمت شد و چند سال بعد نیز حبیب الله خان قوام الملک دستور تعمیر و ترمیم قسمتی از بنا را صادر کرد، و تولیت آن به آخوند ملا زین العابدین شیرازی سپرده شد.
بنایی که در زمان کریخان ساخته شده بود تا سال 1327 ه.ش. برپا بود.
در سال 1329 ه.ش به کوشش علی اصغر حکمت و توسط انجمن آثار ملی ایران، بقعه کنونی به جای ساختمان قدیمی ساخته شد و مراسم افتتاح رسمی آن در اردیبهشت ماه 1331 برگزار گردید. ورودی مجموعه در راستای ورودی آرامگاه است که معمار آن آندره گدار فرانسوی است. ساختمان به سبک ایرانی است با 8 ستون از سنگ های قهوه ای رنگ که در جلوی مقبره قرار دارند. و اصل بنا با سنگ سفید و کاشی کاری مزین است. بنای آرامگاه از بیرون به شکل مکعبی است اما در داخل هشت ضلعی می باشد با دیوارهایی از جنس مرمر و گنبدی لاجوردی. بنا در سمت چپ به رواقی متصل می شود که در آن هفت طاق وجود دارد که با کف سازی سیاه رنگ به آرامگاه شوریده شیرازی پیوند می خورد. این آرامگاه در یک اتاق قرار دارد و کتیبه ای بر سر در آن است که شاعر را معرفی می کند و شعری از خود شاعر بر کاشی های سرمه ای بر روی دیوار نوشته شده است.
ساختمان جدید آرامگاه محوطه ای در حدود 10395 متر مربع دارد. که در حدود 257 متر مربع زیربنای اصلی آرامگاه می باشد. ساختمان اصلی آرامگاه شامل دو ایوان عمود بر هم می باشد که قبر شیخ در زاویه این دو ایوان قرار گرفته است. بر روی آرامگاه گنبدی از کاشی های فیروزه ای رنگ ساخته شده است. سنگ های پایه های بنا، سیاه رنگ است و ستون ها و جلوی ایوان از سنگ قرمز مخصوصی ساخته شده است. نمای خارجی آرامگاه از سنگ معروف تراورتن و نمای داخلی آن از سنگ مرمر است.
سنگ قبر در وسط عمارتی هشت ضلعی قرار دارد و سقف آن با کاشی های فیروزه ای رنگ تزیین شده است. در هفت ضلع ساختمان، هفت کتیبه قرار دارد که از قسمت هایی از گلستان، بوستان، قصاید، بدایع و طیبات شیخ انتخاب گردیده و به خط ابراهیم بوذری نوشته شده است.
مسجد جامع کبیر نیریز
مسجد جامع کبیر نیریز، یکی از کهن ترین مسجدهای ایران و به باور برخی از آتشکدههای زرتشتیان بوده که در دوره ی اسلامی به مسجد تبدیل شده است. ایوان های به جا مانده از این مسجد به شیوه ی معماری دوره ی ساسانیان ساخته شده است.
این بنا در نهم مرداد 1312 خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و هماینک زیر پوشش و پشتیبانی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران قرار دارد.
برابر نوشته ی مقدسی، تاریخ نگار سده ی چهارم هجری، ایوان اصلی این مسجد در سال 340 هجری قمری ساخته شده است.
در بازسازی هایی که در سالهای 460 ,363 و 560 هجری قمری انجام شد، ساختمان و محوطه ی مسجد گسترش یافت و ایوان کوچک  تری روبروی ایوان اصلی بنا گردید.

استان سیستان و بلوچستان

جغرافیای استان
استان سیستان و بلوچستان با وسعتی حدود 181785 کیلومتر مربع پهناورترین استان  کشور می  باشد، که با قرار گرفتن در بین 25 درجه و 3 دقیقه تا 31 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی از خط استوا و 58 درجه و 50 دقیقه تا 63 درجه و 21 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ، از نظر جمعیتی از کم تراکم ترین استان  های کشور است. این استان از شمال به استان خراسان جنوبی و کشور افغانستان، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان، از جنوب به دریای عمان و از مغرب به استان  های کرمان و هرمزگان محدود می  شود.شمال استان، برآمده از آبرفت های رودخانه هیرمند، که بزرگ ترین دریاچه آب شیرین جهان را در خویش جای داده است. کوه خواجه تنها پشته بلندی می باشد که در منطقه مسطح سیستان خود نمایی نموده و نزد اهالی از قداستی خاص برخوردار است. دشت سیستان که در گروه اقلیم بیابانی میانه قرار دارد، بارشی کمتر از 65 میلی متر را در سال دریافت می  کند و میزان تبخیر در آن به بیش از 5000 میلی متر می   رسد. این شرایط در مجموع باعث خشکی فیزیکی شدید محیط بوده و در سال هایی که میزان ورودی آب رودخانه هیرمند کاهش می  یابد، خشکسالی  های مخرب توسعه پیدا می  کند. شریان حیاتی منطقه یعنی هیرمند نوسانات سالیانه قابل ملاحظه  ای را نشان می  دهد. وزش باد های 120 روزه که از اواخر بهار تا پایان تابستان می  وزد در تشدید نیاز و خشکی محیط موثر است.جنوب استان که وسعت متنوع اش را با دریای عمان گره زده  است. این وادی دارای طبیعتی کوهستانی می  باشد. مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت با دریای عمان و بهره گیری از بادهای موسمی اقلیم متفاوتی دارند. بالا بودن میانگین دما و پایین بودن نوسانات آن از مشخصه  های اساسی اقلیم منطقه است. با توجه به پایین بودن بارش و عدم وجود منابع برفی کوهستانی اکثر جریانات رودخانه  ای، موقتی و فصلی بوده و در بخش وسیعی از استان منابع محدود آب  های زیر زمینی تنها امکانات تامین آب بشمار می آیند. وجود مخروط آتشفشانی تفتان با 3941 متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزی، شرایط اقلیمی متنوع و جالبی را فراهم آورده  است (1). با توجه به دوره آماری 1359 -1375 میانگین بارش سالیانه استان 139/8 میلی متر و میانگین دمای سالیانه 22/6 درجه سانتی گراد، می  باشد (2). از لحاظ تقسیمات کشوری استان دارای 8شهرستان، 32 بخش، 30 شهر، 94 دهستان و حدود 6300 آبادی می  باشد.
تاریخچه استان
قلعه زاهدان(زاهدها) در استان سیستان و بلوچستان سرزمین اساطیری سیستان و بلوچستان از دو ناحیه شمال و جنوب تشکیل شده است. سیستان امروزی که قسمت شمالی استان را در برمی گیرد، در کتاب اوستا، یازدهمین سرزمینی است که «اهورامزدا» آفریده. همچنین زادگاه رستم دستان قهرمان حماسی شاهنامه فردوسی می باشد. تاریخ نگاران سیستان را به گرشاسب، یکی از نوادگان کیومرث نسبت داده اند. نام سیستان از نام اقوام آریایی «سکا» اخذ شده است. «سکاها» در حدود سال 128 قبل از میلاد، سیستان را به تصرف خود در آورده و در پهنه آن استقرار یافته اند. «نیمروز» نام دیگر سیستان است. همچنین بنای بیشتر شهرهای سیستان را به پهلوانان اسطوره ای ایران چون زال، سام و رستم نسبت داده اند. زمانی سیستان جزو متعلقات دولت ساسانی به شمار می آمد که به دست اردشیر بابکان فتح شد و در سال 23 هجری قمری، مسلمانان عرب این سرزمین را فتح کردند.اولین فرمانروای معروف ایرانی این سرزمین بعد از اسلام، «یعقوب لیث» صفاری بود. بعد از صفاریان، سامانیان، غزنویان و سلجوقیان نیز هریک، مدتی در این سرزمین فرمان رانده اند. سر زمین سیستان دارای مکان های باستانی ودیدنی فراوانیست مانند کوه خواجه که نام دیگر آن به زبان پهلوی (اوشیدا)است و به معنای کوه ابدی است. این کوه تنها بلندی دشت سیستان است و مورد تقدس زرتشتیان هم قرار دارد زیرا آنان بر این باورند که پیامبر دین زرتشت از آنجا ظهور میکند. کوه خواجه از سه سلسله زمانی در خود آثاری بجا دارد از سه سلسله اشکانیان ساسانیان و حکومت های اسلامی بعد از آن.سرزمین بلوچستان امروزی که ناحیه جنوبی استان را تشکیل می دهد، در قدیمی ترین اسناد تاریخی به اسم «مکا» مشهور بوده و در نوشته های هرودت تاریخ نگار یونانی از آن به عنوان «گدروزیا» یاد شده است.به دنبال سقوط هخامنشیان توسط اسکندر مقدونی (230 پ- م) وی مسیر بازگشت خود از هند را «گدروزیا» انتخاب کرده است. پس از ساسانیان توسط اعراب مسلمان، در زمان خلیفه دوم، اکثر مردم این سرزمین بلافاصله به اسلام گرویدند.از زمان ساسانیان به بعد این سرزمین همواره جزیی از ایران محسوب می شد تا اینکه با دخالت بریتانیا در قرن نوزدهم میلادی عملا به دو بخش غربی و شرقی تقسیم شد. از این به بعد بلوچستان مانند سایر ایالت  ها و ولایت  های کشور حکومت خان خانی داشت تا در سال 1307ه.ش پس از شکست دوست محمدخان بارکزائی قدرت حکومت مرکزی در این خطه تثبیت شد.
قلعه سب
زیباترین و سالمترین قلعه یی است که از دوران اسلامی سیستان و بلوچستان، مانده است. آیینه تمام نمای این قلعه که حاکمان صفویه و بعد از آنها است، از جمله 27 بنای تاریخی استان است که هنوز پابرجاست. قلعه سب در اوایل قرن دوازدهم هجری مرکز حکمرانی حاکم محلی به نام «ملک دینارخان» بزرگ و فرزندان او بود که در مناطق اطراف «سیب و سوران »حکمرانی می کردند. آخرین حکمران «قلعه سب» غلام رسول خان بود که دو اتاق طبقه دوم قلعه را به ساختمان اضافه کرد. نام قلعه «سب» از نام روستای «سیب» (به معنای جایگاهی که در آن آب روان است) گرفته شده است. این واژه به طایفه های کهن در سراوان هم اطلاق می شود.قلعه سب روی صفحه یی سنگی و صخره طبیعی کم ارتفاع با خشت و گل در قرن دوازدهم هجری قمری ساخته شد و در پایان قرن سیزدهم آخرین تغییرات اساسی در آن صورت گرفت. ساختمان قلعه مجموعه یی از حصار و بنای اصلی است که با 23 متر ارتفاع در روستای «سیب25 »کیلومتری جنوب غرب سراوان قرار دارد.
بنای اصلی قلعه در قاعده، به صورت مستطیل 36متر25 *متر، در دو طبقه ساخته شده است. به گونه یی که هرچه بر ارتفاع آن افزوده می شود از حجم آن کم می شود و در ظاهر به شکل «مصطبه هرم» درمی آید که موجب ایستایی بیشتر بنا و جلوگیری از رانش دیوارهای قطور و مرتفع آن می شود. معماران چیره دست محلی با بهره گیری از تجربه خود، برای احداث قلعه سب تخم گیاهی به نام «توتری» را با گل مخلوط می کردند و ملاطی چسبناک می ساختند که وقتی خشک شد، شدیدترین رگبارها و بارانهای فصلی بلوچستان نیز توانایی شستن آن را ندارد و به همین دلیل قلعه پایدار ماندهاست.حصار قلعه سیب با سه متر ارتفاع 48متر74*متر به شکل مستطیل، دورتادور قلعه را فراگرفته است، و به وسیله غلام گردهای (محلی ویژه نگهبانان و تیراندازی) در داخل دیوار و چهار برج چهارگوش در چهار راس حصار از قلعه محافظت می کنند. سازندگان قلعه همچنین با بهره گیری از تنه خرما و شاخ و برگ آن وگاهی حصیرهایی از داز DAZ (نخل کوتاه وحشی)، سقف ها را می پوشاندند و روی آنهارا از کاهگل پوشش می دادند. محل ورود به قلعه تنها از طریق پلکان جنوب شرق امکان پذیر است و واردشونده ها پس از عبور از درب اصلی قلعه به وسیله معبری به درگاهی، در سمت میانی دیواره غربی و از آنجا به وسیله یک راهرو تونل به طول 5/16متر با شیب نسبتا تند به حیاط مرکزی می رسیدند. همچنین برای دسترسی ساکنان قلعه به آب شیرین چاهی در دل صخره و حیاط مرکزی حفر شده است. سیب بنای تاریخی قلعه سب مهرماه 1375 به پیشنهاد این اداره به شماره 1715 در لیست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

استان سمنان

استان سمنان با 95815 کیلومتر مربع وسعت، یکی از استان های وسیع ایران به شمار می آید. این استان از شمال به استان های مازندران و گلستان، از جنوب به استان اصفهان، از مغرب به استان های تهران و قم و از مشرق به استان های خراسان شمالی و رضوی محدود شده است. این استان به خاطر موقعیت جغرافیایی، دارای اقلیم بیابانی و نیمه بیابانی و خشک است و به دلیل محدودیت های آب و خاک، از موقعیت کشاورزی مطلوبی برخوردار نیست. استان سمنان در حال حاضر دارای 4 شهرستان، 14 شهر، 10 بخش، 28 دهستان است. شهرستان های آن عبارتند از: سمنان، شاهرود، دامغان و گرمسار.
استان سمنان یکی از استان های مهم ایران است که به سبب ویژگی های خاص موقعیتی و تاریخی خود; مجموعه ای از زیبایی ها و مناظر بدیع طبیعی چون جاذبه های کویری و کوهستانی را همراه با جاذبه های منحصر به فرد تاریخی چون کاروان سراهای تاریخی، قلعه های قدیمی، آب انبارها و قنات هایی با معماری منحصر به فرد; مسجد های تاریخی; بقعه ها و آرامگاه های مشاهیر و... در یک جا به نمایش گذاشته است و مخاطبان و بازدید کنندگان از این استان را با رضایت مندی از بازدید کم نظیر خود بدرقه می کند.
محدوده کنونی استان سمنان بخشی از ایالات "ورن" یکی از ایالات 16 گانه دوران باستان (اوستائی) بوده که در دوره مادها و هخامنشیان بخشی از قلمرو سرزمین "پارت" را در مجاورت مادها تشکیل می داده است. در دوران سلوکیان و اشکانیان، این سرزمین "کومی سن" یا کومش نامیده می شد که در قلمرو پارتها بوده و بعدها در متون اسلامی معرب شده و بصورت قومس درآمده است.
اهمیت سرزمین کومس یا کومش در تمامی دوران های تاریخی به واسطه قرار گرفتن این سرزمین بر تلاقی گذرگاه های ارتباطی میان سرزمین های طبرستان با سرزمین های داخلی فلات ایران از یک طرف و سرزمین های خراسان و ماورا»النهر و آذربایجان از طرف دیگر بوده است. به علت همین موقعیت ویژه; در سراسر تاریخ، این استان یکی از مناطق با اهمیت کشور به شمار می رفته و در واقع معبر تمام حوادثی بوده که میان شرق و غرب ایران رخ داده است.
این منطقه در تمام دوره حکومت مادها و هخامنشیان، کومیسنه یا کومیشان (قومس بعد از اسلام) جزو ایالت بزرگ پارت یا به شمار می رفته و در این دوره; سمنان شهر سرحدی ایالت های پارت و ماد به شمار می رفته است. به همین علت برخی از مورخان، زمانی این شهر را جزو مادها و گاهی جزو پارت ها به حساب می آورند.
سلوکیان بزرگ ترین عامل یونانی کردن مشرق بودند و به همین جهت، برای ادامه فرمان روایی خود نظر مساعد مردم را لازم داشتند. برای این کار تقریبا شصت شهر در مشرق و ایالت پارت بنا کردند. یکی از این شهرها آپاما یا لاسگرد فعلی است که در 34 کیلومتری سمنان واقع شده و دیگری شهر هکتا پلیس (صد دروازه) است که عده ای آن را دامغان می دانند. اشکانیان ایالات ایران را به هجده بخش وسیع تقسیم کردند که یکی از ایالت های مهم آن کمیسن قومیس یا قومس در نواحی سمنان و دامغان کنونی بود.
آب و هوا
آب و هوای این شهر در تابستان گرم و در زمستان نسبتا سرد می  باشد. بارندگی های این شهر در فصول سرد سال صورت می گیرد و میزان متوسط بارندگی سالانه آن 140 میلیمتر می  باشد. متوسط درجه حرارت سالانه 17/7درجه سانتیگراد است و این در حالی است که حداکثر مطلق حرارت 44/5 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق /4-6 درجه سانتیگراد گزارش شده است. همچنین متوسط تعداد روزهای یخبندان در طول سال در حدود 48 روز می  با شد
آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی

در 24 کیلومتری شاهرود; در شمال قصبه خرقان، روی یک تپه، آرامگاه عارفی نامی و وارسته به نام شیخ ابوالحسن خرقانی به چشم می خورد. فضای سبز اطراف آن، به آرامگاه قداست خاصی بخشیده است. روی قبر شیخ یک قطعه سنگ مرمری قرار دارد که اشعاری بر آن حک شده است. در جوار این مقبره مسجدی بود که گنبدی مخروطی شکل و مزین به کاشی کاری های زیبا داشت.
 تپه حصار دامغان
این تپه یکی از بزرگ ترین محوطه های باستانی فلات مرکزی است که برسر این شاهراه باستانی قرار دارد، جایی که از شمال به کوههای سخت گذر البرز و از جنوب به کویرهای خالی از سکنه محدود می شود.
حصار در محدوده شهر دامغان قرار دارد ، در سال 1300هجری و شمسی "اریک اشمیت " از دانشگاه پنسیلوانیا کاوش هایی در این محل انجام داد.
دراین تپه سه دوره از حیات انسان مشخص شده است.
تپه حصار در یک کیلومتری جنوب شرق شهر دامغان درنزدیکی روستاهای فیروزآبادو حیدراباد واقع شده است.
مساحت این تپه حدود 12هکتار است ، چشم انداز امروزی تپه حصار فقط خود محوطه آن نیست بلکه بقایای سه قلعه خشتی دیگر مربوط به سده های اخیر و تپه های باستانی کوچک در فاصله چند صد متری آن را نیز شامل می شود.
بین اهالی روستاهای همجوار این تپه به تپه سرخ معروف است و این نام به خاطر سرخی خاک بلندترین بخش محوطه است.
کاروانسرای سنگی آهوان
کاروانسرای سنگی آهوان در منطقه سردسیر آهوان در 42کیلومتری خاور شهر سمنان قرار گرفته است. ساختمان این کاروانسرا از سنگ و ملات ساروج است. این کاروانسرا در قرن پنجم هجری ساخته شده است در نزدیکی این بنا، کاروانسرای شاه عباسی آهوان نیز قرار دارد که در زمان صفویه در کنار کاروانسرای قدیمی ساخته شد.
گمان می رود که این کاروانسرا از ساختمان های دارای اهمیت بوده و گونه ساختمان و آثار موجود، دیرینگی آن را تایید می کند. اکنون از ساختمان این کاروانسرا فقط دیوارهای اطراف و قسمتی از دالان ورودی بزرگ جلو آن بجا مانده و بقیه به صورت تلی از سنگ های کوچک و بزرگ درآمده است. حیاط مرکزی کاروانسرا مستطیل شکل است و  26اتاق دارد.
گرمسار
 یکی از شهرستان های مهم استان سمنان است از شمال با دماوند، از جنوب با اردستان و کاشان، از شرق با سمنان و از غرب با ورامین و قم همسایه است. بیش تر جاذبه های تاریخی شهرستان گرمسار را مکان های مذهبی تشکیل می دهند. در کنار مکان های مذهبی برخی از عمارت های تاریخی نیز همچون قصرهای سیاه کوه که از چندین قصر قدیمی تشکیل شده از مهم ترین دیدنی های گرمسار است.
دامغان
دامغان یکی از شهرستان های استان سمنان است که از شمال به شهرستان های گرگان، کردکوی، بهشیر، از شرق به شهرستان شاهرود، از جنوب به خور و بیابانک و انارک (از بخش های شهرستان نایین) و از غرب به شهرستان های سمنان و ساری محدود می شود. برخی از تاریخ نگاران بر این عقیده اند که در سده چهارم پیش از میلاد، جمعی از مغان در مسیر رودخانه ای که امروزه به چشمه علی مشهور است; سکنی گزیدند و به همین علت این منطقه نخست "ده مغان" نامیده شد و به مرور زمان به دمغان و سرانجام به دامغان تبدیل شده است.
شهر دامغان; پیش از میلاد مسیح چنان عظمتی داشت که اشک سوم و تیرداد اشکانی در سال 249 قبل از میلاد آن را پایتخت خود قرار دادند. این شهر تا قرن اول میلادی اهمیت خود را حفظ کرد و مرکز ایالت بزرگ قومس بود.